Farklı yer hareketi etkisindeki uzun açıklıklı çelik hangar yapısının dinamik davranışı

Yapıların deprem gibi dinamik yükler altındaki davranışlarının bilinmesi, deprem sonrasında oluşabilecek yapısal hasarların minimum düzeye indirilmesini sağlar. Yapıların dinamik analizinde, yapılara etkiyen yer hareketinin doğru bir şekilde belirlenmesi, mühendisler için en zor parametrelerden biridir. Bir yapının deprem sırasında, genellikle yapının tüm mesnet noktalarının aynı anda aynı yer hareketine diğer bir deyişle üniform yer hareketine maruz kaldığı kabul edilmektedir. Bu bakış açısında, deprem dalgalarının sonsuz hızla yayıldığı kabul edilirken, yayılma esnasında yer hareketindeki değişim dikkate alınmamaktadır. Ancak uzun açıklıklı sistemlerde, mesnetlere etkiyen yer hareketi farklılık gösterecektir. Bu çalışmada genişliği 28m, uzunluğu 102m, yüksekliği 8.25m olan çelik yapı taşıyıcı sistemine sahip fabrika yapısı SAP2000 24 programı yardımıyla üç boyutlu olarak modellenmiş ve yapının mesnetlerinin, farklı yer hareketlerine maruz kalması durumunda yapıdaki dinamik davranışın belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yapının mesnetlerinin farklı zemin koşullarına sahip olduğu kabul edilmiş olup, yapının dinamik analizinde Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY, 2019)' nde yerel zemin sınıfları tablosu dikkate alınarak kayma dalgası hızlarına göre üç farklı zemin sınıfı göz önünde bulundurulmuş ve buna göre dinamik analizlerde kullanılacak olan yer hareketleri Pasifik Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezinden (Pasific Earthquake Engineering Research Center, PEER) seçilmiştir. Yapının deprem anındaki davranışını belirlemek için yapılan dinamik analizlerde, yapının tüm mesnet noktalarının üniform yer hareketi ve mesnet noktalarının farklı yer hareketine maruz olması durumu göz önünde bulundurulmuş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda, uzun açıklıklı yapının mesnetlerinin farklı yer hareketlerine maruz kalması durumunda, yapıyı oluşturan elemanların dinamik davranışlarının değişmesine neden olabileceği gözlemlenmiştir.