Fen alanı öğretmenlerinin sosyobilimsel konuların öğretimine ilişkin özyeterliklerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, fen alanı (fen bilgisi, fizik, kimya ve biyoloji) öğretmenlerinin sosyobilimsel konuların (SBK) öğretimine ilişkin özyeterlik inançlarını belirlemek ve bu inançların çeşitli değişkenlere (cinsiyet, yaş grubu, branş, mesleki kıdem, görev yapılan okul türü, görev yapılan eğitim kademesi, öğrenim durumu ve mezun olunan fakülte) göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Betimsel tarama modelinin kullanıldığı araştırmada, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Türkiye genelinde görev yapan toplam 227 öğretmenden veri toplanmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen ve tek faktörden oluşan "Sosyobilimsel Konuların Öğretimi Özyeterliği" boyutunu içeren bir ölçek aracılığıyla elde edilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmış; güvenirlik katsayısı Cronbach's Alpha .975 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin uygulanması sonucunda elde edilen verilerin dağılım özellikleri incelenmiş ve verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle analizlerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testlerinden yararlanılmıştır. Bulgular, öğretmenlerin SBK öğretimine ilişkin özyeterlik düzeylerinin genel olarak orta seviyede olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, SBK öğretiminin niteliğini artırmak için öğretmenlerin özyeterliklerini geliştirmeye yönelik hizmet içi eğitim ve destek mekanizmalarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Değişkenlere göre yapılan analizlerde, yalnızca cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenler lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Diğer değişkenler (yaş grubu, branş, mesleki kıdem, görev yapılan okul türü, görev yapılan eğitim kademesi, öğrenim durumu ve mezun olunan fakülte) açısından ise özyeterlik düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.