Fen bilgisi eğitimi ortaokul kitaplarında matematiksel taban: 1950 ler, 1980 ler ve 2020 ler eğitim dönemlerinin karşılaştırılması

Bu çalışma, Türkiye'nin 1954, 1984 ve 2024 yıllarında yayımlanan ulusal ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının karşılaştırmalı bir analizini yaparak, fen bilimleri müfredat materyallerine yerleştirilen matematiksel temellerin yetmiş yıllık bir süre zarfında nasıl evrimleştiğini incelemektedir. MAXQDA destekli nitel içerik analizi kullanılarak, tüm açıklayıcı örnekler, problem bağlamları ve tematik vurgular, matematiksel temellerin altı alt kategorisine göre kodlanmıştır: (1) sayısal ve oransal akıl yürütme, (2) ölçme ve birim/boyut analizi, (3) cebirsel modelleme ve fonksiyonel düşünme, (4) geometrik ve uzamsal akıl yürütme, (5) istatistik ve olasılıkla veri analizi ve (6) kalkülüs ile değişim oranı. Bu unsurların dağılımındaki ve bağlamlandırılmasındaki değişimleri zaman içinde izlemek için frekans tabloları ve görselleştirmeler oluşturulmuştur. Bulgular, 1954 metninin olgu odaklı ve kanonik problem yapılarından, 2024 materyallerini karakterize eden sorgulamaya dayalı, gerçek dünya ve disiplinler arası uygulamalara doğru açık bir geçişi ortaya koymaktadır. 1984 ders kitabı içeriği, fen bilimleri öğretiminin giderek matematiksel bir dile ihtiyaç duyduğunu, ancak bu dilin henüz tam olarak entegre edilmediğini gösteren ara bir konumdadır. Bu değişim, fen bilimleri eğitimindeki eğitim felsefesi, müfredat öncelikleri ve pedagojik tasarımda yaşanan daha geniş dönüşümleri yansıtmaktadır. Çalışma, matematik-fen bilimleri entegrasyonunun tarihsel bir anlayışına katkıda bulunmakta ve müfredat geliştiricileri, ders kitabı yazarları ve eğitim tarihçileri için değerli bilgiler sunmaktadır.