Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoloji konularına yönelik kavram karikatürü destekli tahmin-gözlem-açıklama uygulamalarının başarı ve üst biliş becerilerine etkisi

Bu çalışma, kavram karikatürü destekli Tahmin-Gözlem-Açıklama (TGA) yöntemiyle yürütülen Fen Öğretimi Laboratuvarı Uygulamaları-II dersinin öğretmen adaylarının akademik başarı ve üst biliş becerilerine etkisini araştırma, aynı zamanda bu ders kapsamında yapılan öğretim ile ilgili görüşlerini almak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma karma araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi 3. sınıfta öğrenim gören 79 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma Fen Öğretimi Laboratuvarı Uygulamaları-II dersinde gerçekleştirilmiştir. Bu ders kapsamında hem deney hem de kontrol grubundaki fen bilgisi öğretmen adayları 3 gruba ayrılmıştır. Gerek deney gerekse kontrol grubundaki 3 grup ayrı ayrı 4 hafta süre ile derslere katılmışlardır. Çalışmada deney ve kontrol grubunda 3'er grup olduğu için öğretim süreci, hem deney hem de kontrol grubunda toplam 12 haftada tamamlanmıştır. Yürütülen bu tez çalışmasında deney grubu öğretmen adaylarına uygulamak için geliştirilen kavram karikatürü destekli etkinlikler biyolojiye yöneliktir. Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları-II dersi deney grubunda (N=37) araştırmacı tarafından kavram karikatürü destekli TGA öğretim yöntemiyle, kontrol grubunda (N= 42) ise; dersi veren öğretim üyesi ve araştırmacı gözetiminde öğretmen adayları tarafından, 5E öğretim modeline dayalı ders anlatımı ile yürütülmüştür. Çalışmanın nicel boyutunda veri toplamak amacıyla "Akademik Başarı Testi", "Üst Biliş Etkinlik Düzeyi Ölçeği" ön test-son test olarak uygulanmıştır. Nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak deney grubundaki öğretmen adaylarından gönüllük esasına dayalı olarak seçilen 6 öğretmen adayı ile kavram karikatürü destekli TGA öğretim yöntemi ile yürütülen ders hakkında 25-30 dakikalık yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler, uygun görülen istatistiki veri analiz programları yardımıyla analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmaların hesaplanmasıyla birlikte "Kolmogorov-Smirnov testi", "Bağımsız Örneklem t- Testi" ve "Eşleştirilmiş Örneklem t- Testi"; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda kavram karikatürü destekli TGA öğretim yöntemi ile yürütülen Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları-II dersindeki akademik başarı ve üst biliş düzeyinde deney grubu lehine bir farklılık oluşturduğu görülmüştür. Ancak bu farklılık, istatiksel olarak bir anlam ifade etmemektedir. Öğretmen adayları kavram karikatürü destekli TGA öğretim yöntemi ile yürütülen Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları-II dersi ile ilgili; diğer derslerden daha kalıcı, psikomotor becerileri geliştirici olduğunu ve meslek hayatlarında bu yöntemi kullanabileceklerini belirtmişlerdir. Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları dersinin amacı, öğretmen adaylarına akademik bilgiler kazandırmanın yanı sıra fen öğretiminde kullanılan öğretim yöntem ve tekniklerin uygulayabilme becerilerini de kazandırmaktır. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak fen eğitiminde kullanılan farklı özel öğretim yöntem ve tekniklerin uygulamaları, eğitim fakültelerinde bu ders kapsamında gösterilmeli ve öğretmen adaylarının özel öğretim yöntemleri hakkındaki bilgilerinin sadece teoride kalmayıp, pratik uygulamalar yapmalarına imkân tanınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Fen Eğitimi, Kavram Karikatürü, Tahmin-Gözlem-Açıklama, Üst Biliş