Fen bilgisi öğretmen adaylarının düşünme stilleri ve yaratıcılıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi

Bu çalışmanın temel amacı; düşünme stillerinin, yaratıcılıkla olan ilişkisini ortaya çıkarmak ve Fen Bilgisi Öğretmen adaylarının düşünme stillerinin, sözel ve şekilsel yaratıcılığın alt boyutlarından aldıkları puanları ne düzeyde yordadığını tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2014-2015 öğretim yılı Amasya Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalında öğrenim görmekte olan 337 öğretmen adayı oluşturmuştur. Yüz yetmiş sekiz öğretmen adayına nicel araştırmalarda kullanılan amaçlı örnekleme yoluyla erişilebilmiştir. Ölçme aracı olarak Aslan'ın (2001) Türkçe versiyonunu geliştirdiği Torrance Yaratıcı Düşünme Testi ve Buluş'un (2006) Türkçe'ye uyarladığı Sternberg-Wagner (1992) Düşünme Stilleri Envanteri kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla katılımcıların cinsiyetleri ve sınıf düzeyleri de araştırmaya dâhil edilmiştir. Katılımcıların izni ile akademik not ortalamaları da Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı'ndan alınmıştır. Çalışmanın genel amacı ve alt problemleri doğrultusunda tanımlayıcı analiz, çok değişkenli varyans analizi, pearson korelasyon ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel sonuçların pratikte ne kadar anlamlı olduğu hakkında bilgi vermesi için etki büyüklüğü tahminleriyle birlikte rapor edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre sözel yaratıcılığın esneklik ve şekilsel yaratıcılığın zenginleştirme alt boyutlarında kadınlar lehine anlamlı bir farklılık vardır. Düşünme stilleri alt boyutlarından lokal ve muhafazakâr alt boyutlarında erkekler lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Birinci sınıf öğrencilerin sözel esneklik puan ortalamalarının, üçüncü sınıf öğrencilerinden anlamlı bir şekilde yüksek olduğu görülmüştür. Sözel orijinallik puanları açısından ise ikinci sınıf öğrencilerinin puan ortalamaları, üçüncü sınıf öğrencilerinden anlamlı bir şekilde yüksektir. Yaratıcılığın erken kapamaya direnç alt boyutunda da benzer şekilde ikinci sınıf öğrencilerinin puanları, üçüncü sınıf öğrencilerden anlamlı bir şekilde yüksektir. Düşünme stilleri alt boyutlarında ise ikinci sınıf öğrencilerine ait global düşünme stili puanlarının ve muhafazakâr düşünme stili puanlarının, birinci sınıf öğrencilerinin global düşünme stili puanlarından ve muhafazakâr düşünme stilli puanlarından anlamlı bir şekilde yüksek olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda ikinci sınıf öğrencilerinin muhafazakâr düşünme stilleri puanları, üçüncü sınıf öğrencilerinden anlamlı bir şekilde yüksektir. Sözel ve şekilsel yaratıcılığın alt boyutlarından elde edilen puanların düşünme stilleri puanları tarafından ne düzeyde yordandığını belirleyebilmek amacıyla yapılan analizler sonucunda; bireylerin liberal düşünme stili puanları artıkça, sözel akıcılık puanlarının ve bireylerin liberal düşünme stili puanları artıkça, sözel esneklik puanlarının artmakta olduğu görülmüştür. Anarşik düşünme stili puanları artıkça, başlıkların soyutluğu puanlarının artmakta olduğu ve muhafazakâr düşünme stili puanları arttıkça, zenginleştirme puanlarının azalmakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak liberal düşünme stili puanlarının artmasıyla sözel orijinallik puanlarının da artmakta olduğu ancak akademik not ortalamasının bu analizde anlamlı bir yordayıcı olmadığı görülmüştür.