Fen bilimleri öğretmenlerinin lise türüne ve meslek seçimine yönelik rehberlik rollerine ilişkin görüşleri

Fen Bilimleri öğretmenleri tarafından öğrencilerin meslek seçim süreçlerine yönelik sağlanan rehberlikte, ailevi, toplumsal ve ekonomik faktörlerin etkilerinin dikkate alınması önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Bu rehberlik faaliyetleri, öğrencilerin bireysel yetenek ve ilgilerinin yanı sıra çevresel koşulların da analiz edilmesini sağlamaktadır. Özellikle lise türü seçiminde ve gelecekteki meslek tercihlerini şekillendirme sürecinde, öğretmen rehberliğinin yönlendirici bir rol oynadığı görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenleri tarafından öğrencilerin bilinçli meslek seçimleri yapmalarına katkı sunulurken, karşılaşılan zorluklar ve sınırlamaların bu sürecin etkinliğini azalttığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin öğrencilerin meslek seçimi süreçlerinde rehberlik yaparken dikkate aldıkları faktörleri ve bu süreçte karşılaştıkları zorlukları anlamaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubu için; Antalya ilinin Alanya ilçesinde görev yapan 15 fen bilimleri öğretmen amaçlı örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Görüşlerine başvurulan fen bilimleri öğretmenlerine, demografik özelliklerin sorulduğu form doldurtulmuştur ve araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formundaki açık uçlu sorular görüşlerine başvurulan fen bilimleri öğretmenlerine yöneltilmiştir. Katılımcıların izinleri dâhilinde ses kaydı alınmış ve notlar tutulmuştur. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak kodlar ve temalar oluşturulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; öğretmenlerin, öğrencilerin ilgi ve becerilerini dikkate alarak yönlendirme yapmaları, öğrencilerin meslek seçimlerinde etkili olabileceği, fen bilimleri dersleri; öğrencilerin bilimsel kariyerlere olan ilgilerini artırabildiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bununla birlikte, öğretmenlerin bilgi eksiklikleri ve aile/toplum baskıları, rehberlik süreçlerinin verimliliğini sınırlamaktadır. Branşlar arasıv işbirliği ve öğretmenlerin meslek liseleri gibi alternatif okul türlerine yönelik daha fazla farkındalık yaratmaları, öğrencilerin meslek seçimlerinde daha bilinçli tercihler yapmalarına yardımcı olabileceği araştırmamız sonucunda ortaya konmuştur. Araştırmaya katkı sunan öğretmen görüşlerine göre; öğretmenlerin rehberlik sürecinde daha aktif rol oynamaları, öğrencilerin daha sağlıklı meslek seçimleri yapmalarını sağlayacaktır. Öğrencilerin kişisel ve akademik gelişimlerini göz önünde bulundurarak daha kapsamlı rehberlik sunulması, eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirecek ve meslek seçiminde daha bilinçli kararlar alınmasına katkı sağlayabilecektir. Anahtar Kelimeler: Meslek Seçimi, Fen Bilimleri Öğretmeni, Mesleki Rehberlik, Branşlar Arası İşbirliği, Okul Türü Seçimi, Öğretmen Rehberliği, Kariyer Kararlar