Fen ve teknoloji programındaki ölçme ve değerlendirme anlayışının 4. ve 5. sınıf ders kitaplarına yansımaları

Bu çalışmada, ilköğretim 4. ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji programında yer alan ölçme ve değerlendirme tekniklerinin ders kitaplarındaki kullanım sıklığı araştırılmıştır. Ayrıca, Fen ve Teknoloji programında yer alan ve son dönemlerde üzerinde çok durulan tekniklerden biri olan kelime ilişkilendirme tekniğinin sahip olması gereken özellikleri taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmada, 2008?2009 Eğitim- Öğretim yılında Bolu ilinde okutulan özel yayınevleri ile MEB tarafından yeni programa uygun olarak hazırlanan Fen ve Teknoloji ders kitapları, çalışma kitapları ve öğretmen kılavuz kitapları incelenmiştir.Araştırmada ilköğretim 4. ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji programında yer alan ölçme ve değerlendirme tekniklerinin ders kitaplarındaki kullanım sıklığını belirleme amacıyla elde edilen veriler, Nartgün (2009) tarafından tekniklere ilişkin oluşturulan sınıflamalar dikkate alınarak elde edilmiştir. Fen ve Teknoloji programında yer alan süreci ölçmeye dönük tekniklerden kelime ilişkilendirme tekniğinin sahip olması gereken özellikleri taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amacıyla ilgili literatür incelenmiş ve uzman görüşlerine başvurularak ölçütler hazırlanmıştır.Araştırmada nitel bir yöntem uygulanmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma tekniklerinden doküman analizine dayalı bir çalışmadır. Birinci araştırma sorusunda özel ve MEB tarafından hazırlanan kitaplardaki teknikler tek tek sayılarak, tekniklerin kullanım sıklıkları belirlenmiş ve elde edilen veriler yorumlanmıştır. İkinci araştırma sorusunda ise yine aynı şekilde uzman görüşleri alınarak hazırlanan ölçekler yardımıyla kitaplardaki süreci ölçmeye yönelik teknikler olan kelime ilişkilendirme tekniği değerlendirilmiş ve elde edilen veriler yorumlanarak, bir sonuca ulaşılmıştır.Araştırma sonuçları, incelenen tüm kitaplarda ürünü ölçmeye yönelik soru tiplerinin, (bunlardan da özellikle kısa cevap ve eşleştirme tipi soruların) ağırlıkta olduğunu göstermiştir. Süreci ölçmeye yönelik soru tiplerinden ise en çok kullanılan tekniğin açık uçlu soruların olduğu, fakat diğer alternatif tekniklerin oldukça az kullanıldığı tespit edilmiştir. Özellikle tanılayıcı dallanmış ağaç ve V diyagramı tekniklerinin kitaplarda hiç yer almadığı göze çarpmaktadır. Performans çalışmalarında göze çarpan sıklığın deneylerde yoğunlaştığı, bazı tekniklerin örneğin, gözlem ve görüşme tekniklerinin kitaplarda hiç yer almadığı belirlenmiştir. MEB ve özel yayınevleri tarafından hazırlanan kitaplar kıyaslandığında, özel yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitaplarındaki yeni yaklaşımla benimsenen alternatif tekniklere ağırlığın çok az verildiği görülmektedir. Bununda yeni programla benimsenen süreç temelli bir ölçme değerlendirme anlayışına ters düştüğü söylenebilir. Tekniklerin sahip olması gereken özelliklere uygun kullanımına bakıldığında, sadece 4. sınıf MEB kitaplarında yer alan kelime ilişkilendirme testlerinde, uygun sürenin ve puanlama sürecine ilişkin bilginin verilmediği görülmüştür. Bunun yanında kelime ilişkilendirme testlerinde, testin başında uygun yönergelerin bulunduğu, anahtar kavramların alt alta yazıldığı ve öğretim programındaki kazanımları yokladığı sonucuna ulaşılmıştır.Araştırma sonuçları ışığında, tekniklerin eksik yanları göz önüne alınarak, ders kitaplarının yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının ölçme ve değerlendirme ilkelerine uygunluğunun sağlanması hususunda önerilerde bulunulmuştur.