Fenb bilimleri 5, 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarının gösterim türleri ve gösterimler arası geçişler açısından incelenmesi

Araştırmanın amacı, ortaokul Fen Bilimleri ders kitaplarındaki gösterim türleri, gösterim türleri arası geçişler ve gösterim türlerinin kullanım amaçları doğrultusunda incelemektir. Bu araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan dokümanlar Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu kararı ile 2020-2021 yılından itibaren 5(beş) yıl süreyle okutulan 5, 6, 7 ve 8. sınıf fen bilimleri ders kitapları oluşturmaktadır. Veriler söz konusu fen bilimleri ders kitaplarından elde edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Ders kitapları dört bölüme ayrılmış (hazırlık, konu anlatımı, etkinlik ve ölçme) ve her bir gösterim türü için kodlar oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda, fen bilimleri ders kitaplarında kullanılan gösterim türlerinin kullanımında, daha çok resim ve fotoğraftan yararlanıldığı belirlenmiştir. Gösterim türleri arası geçişler incelendiğinde fen bilimleri ders kitaplarında çoğunlukla açık ve yarı açık geçiş kullanıldığı, örtük geçişe ise çok az yer verildiği görülmüştür. Gösterim türlerinin kullanım amaçları incelendiğinde örnek gösterme ve soru sorma amaçlı kullanıldığı, diğer (özetleme, verileri kaydetmek, sıralama, sınıflama, ilişkilendirme, vb.) kullanım amaçlarının daha az kullanıldığı belirlenmiştir. Bu bağlamda ileri de yapılacak araştırmalar için bir örnek olmuştur. Bu bağlamda ders kitabı inceleme komisyonun inceleme yapması ve ders kitaplarında farklı gösterimlere yer vermeleri gibi öneriler de bulunulmuştur.