Fiberoptik bronkoskopi (FOB) prosedürü sırasında intrakranial basıncın optik sinir kılıf çapının(OSKÇ) tekrarlayan ultrasonografik ölçümleriyle değerlendirilmesi

ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, fiberoptik bronkoskopi (FOB) sırasında güvenilirliği kanıtlanmış olan ultrasonografiyle, optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) ölçümü yaparak intrakraniyal basıncı (İKB) monitörize etmek, olası İKB artış düzeylerini belirlemek, artış saptanan vakalarda işlem sürecini morbidite ve mortalite açısından dikkatle yönetmeyi sağlamak ve elde edilen bulgularla literatüre katkıda bulunmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Aralık 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında KTÜ Farabi Hastanesi Bronkoskopi Ünitesinde rutin bronkoskopi ve endobronşial ultrasonografi (EBUS) eşliğinde bronkoskopi yapılan 75 hasta işlem hakkında bilgilendirilerek ve onamları alınarak dahil edildi. Prospektif olarak yapılan çalışmamız etik kurul onamı alındıktan sonra 6 ayda 75 hasta ile tamamlandı. Hastaların işleme başlamadan önce, işlem sırasında ve işlemden beş dakika sonraki OSKÇ değerlerinin ve eş zamanlı olarak her ölçüm sırasında sistolik/diastolik kan basınçları, kalp hızı değerleri kaydedildi. OSKÇ ölçümleri L38e/10-5 MHz değişken frekanslı linearprobe ile gerçekleştirildi. OSKÇ ölçümü, optik siniri çevreleyen hipoekoik görünümdeki subaraknoid alanın kenarında yer alan hiperekoik görünümdeki dural kılıflar arasında kalan alandan yapıldı. Her olgunun OSKÇ ölçümleri papillanın 3 mm altından (USG'de çevre dokularla kontrast farkı en iyi bu seviyede oluştuğu için) 3'er kez yapıldı (1). Her iki göz için ölçülen 3 değerin ortalaması alınıp ayrı ayrı kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya 75 hasta (yaş ortalaması 57,9±13 yıl; %64'ü erkek) dahil edildi. Hastaların %75,7'sinde en az bir komorbid hastalık mevcuttu. En sık gözlenen endikasyonlar malignite (%64) ve interstisyel akciğer hastalığı (%46,7) idi. Hastalara bronkoskopi (%56) veya EBUS (%44) uygulandı. Ortalama işlem süresi 23,4±9,8 dakikaydı. Premedikasyonda en sık kullanılan ilaç kombinasyonu midazolam (%40), midazolam+fentanil (%29,3) ve midazolam+fentanil+propofol (%28) idi. İşlem sırasında sistolik ve diyastolik kan basıncı ile nabız değerlerinde anlamlı değişiklikler gözlendi (p<0,05). Optik sinir kılıf çapı hem sağ hem sol gözde işlem sırasında anlamlı olarak artmış, işlem sonrasında ise işlem öncesine kıyasla hâlâ yüksek düzeyde kalmıştır (p<0,001). Bu artış bronkoskopi ve EBUS yapılan hastalarda da ayrı ayrı anlamlı bulunmuştur. İlaç gruplarına göre yapılan analizlerde de benzer anlamlılıklar elde edilmiştir. İşlem süresi ile işlem sonu optik sinir kılıf çapı arasında ise anlamlı korelasyon saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç: Bu çalışma, fiberoptik bronkoskopi ve EBUS işlemlerinin, OSKÇ ölçümleriyle değerlendirilen intrakranial basınçta anlamlı fakat geçici artışlara neden olduğunu göstermiştir. Bu artışlar, işlem sonrasında kısmen gerilese de bazal değerlere tam olarak dönmemektedir. Premedikasyonda kullanılan sedatif ajanlar farklı kombinasyonlarda benzer etki göstermiştir. Bu bulgular, özellikle nörolojik risk taşıyan hastalarda bronkoskopi sırasında İKB artışı açısından dikkatli olunması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Bronkoskopi, Endobronşial ultrasonografik bronkoskopi, Kafa içi basınç, Ultrasonografi