Filipinler'de deniz yosunu yetiştiriciliğinde ice-ice hastalığı ve deniz çayırının (thalassia hemprichii) biyogübre olarak kullanımının araştırılması

İce-ice hastalığı deniz yosunu yetiştiriciliğinde üretimi olumsuz yönde etkileyerek ciddi tehdit oluşturmaktadır. Bu tez çalışması, deniz yosunu yetiştiriciliğinde ice-ice hastalığının dinamiklerini anlamayı, deniz çayırı birikintilerinin (atıkları) biyolojik gübre olarak kullanım alternatifini değerlendirmeyi, mikrobiyal ilişkileri araştırmayı ve besin değerleri üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda 12 ay boyunca kurak ve ıslak mevsimde olmak üzere sığ ve derin su çiftliklerinde (toplam 12 adet çiftlik) aylık örneklemeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu araştırma, ice-ice hastalığı prevalansının kurak mevsimde ve derin su çiftliklerinde daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Kappaphycus striatus, K. alvarezii'den daha fazla ice-ice lekesi uzunluğu göstermiştir. Mevsim, tür ve derinlik arasında bir etkileşim tespit edilmemiştir. Çoğu fizikokimyasal ve meteorolojik parametre (sıcaklık, tuzluluk, pH, su akıntı hızı, rüzgar hızı, fosfat, nitrat, nitrit) ile bir korelasyon olmamasına rağmen, amonyum seviyeleri ile ice-ice hastalığı şiddeti (leke sayısı ve uzunluğu) arasında ters bir korelasyon bulunmuştur. Aylık yağış, ice-ice hastalığı şiddeti ile pozitif bir korelasyon göstermiştir. Kappaphycus striatus için bir biyolojik gübre olarak deniz çayırı birikintilerinin (Thallasia hemprichii) özütünün çeşitli konsantrasyonlarda (0, 9, 18, 27 mL L−1) test edilmesi, 15, 30 ve 45 gün sonra deniz yosunu büyümesi, ice-ice hastalığı prevalansı veya şiddeti ya da azot alımı üzerinde belirgin bir etki göstermezken karagenan jel gücü de etkilenmemiştir. Bununla birlikte, en yüksek deniz çayırı atığı özütü konsantrasyonu (27 mL L−1) 45 gün sonra karagenan verimini önemli ölçüde artırmıştır. Heterotrofik deniz bakterileri ve deniz kaynaklı mantarlar bolluğunun ice-ice hastalığı ile ilişkisi üzerine yapılan bu araştırmada, mevsim, sağlık durumu ve türe göre önemli farklılıklar ortaya koymuştur. İce-ice hastalığı olan deniz yosunu K. alvarezii'de heterotrofik deniz bakterileri bolluğu kurak mevsimde daha yüksek bulunmuştur. Deniz kaynaklı mantar bolluğu da K. alvarezii'de ve enfekte deniz yosunlarında daha yüksek seviyeler göstermiş, ancak mevsimsel bir değişiklik gözlenmemiştir. Tespit edilen heterotrofik deniz bakteri suşları arasında Bacillus infantis, Pseudomonas sp., Cytobacillus firmus, C. oceanisediminis, C. pseudoceanisediminis, Stutzerimonas nitrititolerans, Enterobacter cloacae, Staphylococcus arlettae, Bhargavaea beijinensis ve C. horneckiae yer almıştır. İki deniz kaynaklı mantar türü, Porogramme epimiltina ve Aspergillus luchuensis, tanımlanmıştır. Bu bulgular, Staphylococcus arlettae ve Porogramme epimiltina'nın ice-ice hastalığının gelişiminde önemli bir rol oynadığını, kurak mevsimde potansiyel olarak kötüleştiğini ve K. alvarezii'nin daha duyarlı göründüğünü göstermektedir. K. alvarezii, K. striatus ve Eucheuma denticulatum analizleri, ice-ice hastalığının çoğu makro besin maddesi (protein, kül, toplam yağ, lif, karbonhidratlar) üzerinde sınırlı bir etkisi olduğunu göstermiştir. Nem ve tuz içeriği türe göre değişmekle birlikte ice-ice hastalığından etkilenmemiştir. Önemli bir bulgu, ice-ice hastalığı bulaşmış deniz yosunlarında elaidik asit (bir trans yağ asidi) seviyelerinin artması olup, tüketiciler için potansiyel sağlık endişeleri yaratmaktadır. Bu çalışmalar, ice-ice hastalığına karşı hedefe yönelik azaltma stratejileri geliştirmek için kritik bilgiler sağlamakta, mevsime ve türe özgü yaklaşımların gerekliliğini vurgularken, etkilenen deniz yosunu ürünleri için potansiyel gıda güvenliği hususlarına da dikkat çekmektedir.