Firma kârlılığı ve çalışma sermayesi ilişkisi: BİST imalat sektöründe ekonometrik bir analiz

Firma performansının önemli bir belirleyicisi ve rekabet gücü üzerinde oldukça önemli olan çalışma sermayesinin etkin yönetiminin firma kârlılığı üzerindeki etkisi akademide uzunca bir süredir tartışılan bir konudur. Yapılan araştırmalarda çalışma sermayesi etkinlik göstergesi olarak yaygın olarak nakit dönüşüm süresinin tercih edildiği ve çalışma sermayesi ile kârlılık ilişkisinin negatif veya pozitif olduğu yönünde sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırma literatüründe görülen bu ayrılık söz konusu ilişkinin niteliğini belirsizleştirmektedir. Bu araştırmada firmaların çalışma sermayesi yönetimi etkinlik düzeylerinin, literatürde kullanılan yöntemlerden farklı olarak Türkiye özelinde ilk kez kullanılan 'İndeks Yöntemi' aracılığıyla, tespit edilmesi ve kârlılıkları ile ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Borsa İstanbul'da faaliyet gösteren 127 adet imalat firmasının 2009-2018 yılları arasındaki çeyrek dönemlik veri seti üzerinden panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgulara göre, BİST imalat sektörünün dönen varlıkları kullanarak satış yaratma kabiliyetinin 2017 yılının birinci çeyreğinde en düşük, 2017 yılın dördüncü çeyreğinde ise en yüksek olduğu tespit edilmiştir. 2013 yılının birinci çeyreğinin, sektörün dönen varlık bireysel alt hesap gruplarını etkin yönetme noktasında en başarılı olduğu dönem olduğu saptanmıştır. Araştırma kapsamında incelenen dönemlerin genelinde BİST imalat firmalarının etkin bir çalışma sermayesi yönetimi gerçekleştirdikleri görülmüştür. İmalat firmalarının çalışma sermayesi etkinlik düzeylerinin sektörle karşılaştırmalı analizlerinden elde edilen sonuçlarda firmaların %45'inin çalışma sermayesi yönetimi konusunda sektörün üstünde bir başarı gösterdikleri, %3'ünün sektörle eşit, %51'nin ise sektörün altında performans sergilediği belirlenmiştir. Yapılan analiz sonuçlarında, çalışma sermayesi etkinlik indeksinin firma kârlılığının belirleyicisi olduğu ve nakit dönüşüm süresinin firma kârlılığı üzerinde etkisinin olmadığı saptanmıştır. Çalışma sermayesi etkinliğinin firma kârlılığını anlamlı olarak pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Daha önceki araştırmalardan farklı bir etkinlik göstergesinin ve heterojen panel veri modellerinin kullanılması bu araştırmanın özgün yönleridir. Bu araştırma, firmaların etkinlik indeksi göstergelerini çalışma sermayesi yönetimi sürecinde alternatif bir etkinlik aracı olarak kullanabilecekleri hususunda yol gösterici olma niteliğiyle önem arz etmektedir. Ayrıca araştırmadan elde edilen bulguların, çalışma sermayesi yönetimi politika yapıcılarının başvuracağı temel veri kaynaklarından olacağı umulmaktadır.