Çoruh nehri havzasında taşkın analizi

Taşkın analizi, sürdürülebilir su kaynakları yönetimi ve afet riskinin azaltılmasında kritik bir rol oynar. Taşkınların sıklığını, büyüklüğünü ve zamanlamasını anlamak, insan hayatını korumak, ekonomik kayıpları en aza indirmek ve dayanıklı yerleşimler planlamak için esastır. Çoruh Nehri Havzası gibi karmaşık hidrolojik davranışa sahip bölgelerde, taşkın analizi taşkın kontrol yapıları tasarlamak, erken uyarı sistemleri geliştirmek ve güvenli imar uygulamaları belirlemek için bilimsel bir temel sağlar. Dahası, istatistiksel modelleme yoluyla tasarım taşkınları doğru bir şekilde tahmin etmek, özellikle hidrometeorolojik olayların değişkenliğini ve uç noktalarını yoğunlaştıran iklim değişikliği bağlamında bilinçli kararlar alınmasına yardımcı olur. Bu nedenle, kapsamlı taşkın analizi yalnızca yerel ve bölgesel su yönetimi stratejilerini desteklemekle kalmaz, aynı zamanda uzun vadeli iklim adaptasyon planlamasına da katkıda bulunur. Çoruh Nehri'nde Taşkın Analizi adlı tez çalışmasında, Türkiye'nin kuzeydoğusunda konumlanan Çoruh Nehri üzerinde çalışılmış, istatistiksel yöntemler kullanılarak taşkın analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışma hazırlanırken DSİ'nin sağladığı istasyon verilerinden yararlanılmış; analizin güvenilir olabilmesi için 10 yıldan fazla gözlem süresine sahip ve inşa edilen barajlardan etkilenmemiş 23 farklı istasyon seçilmiş olup, analiz bu istasyonların maksimum akış verileri kullanılarak hazırlanmıştır. 23 istasyonun her biri için istatistiksel momentler, L momentler hesaplanmış; Gumbel, Ekstrem Değer Dağılımı, Normal Dağılım, Log-Normal Dağılım, 3 parametreli Log Normal Dağılımı ve 3 parametreli Log Pearson dağılımları ilgili verilere uyarlanmış ve dağılımların uygunlukları Kolmogorov-Smirnov ve Ki kare testi gibi farklı istatistiksel testler kullanılarak kontrol edilmiştir. Ayrıca uyarlanan her bir dağılım için 2, 5, 10, 25, 50, 100 ve 500 yıllık geri dönüş periyotları için taşkın debileri tahmin edilip, grafikler ile görselleştirilmiştir. İstasyonlarda meydana gelen taşkınların bir trende sahip olup olmadıkları Mann Kendall testi ile araştırılmış, istasyonların çarpıklıklarına bakılarak ve Wiltshire metodu kullanılarak Çoruh Nehri homojen bölgelere ayrılmış ve istasyonlarda gerçekleşen taşkın verilerinin mevsimsellikleri de açısal mevsimsellik analizi kullanılarak tespit edilmiştir.