Fındıkta çeşit değiştirme üzerine farklı aşı zaman ve yöntemlerinin etkileri

Fındıkta bahçe yenileme hem yaşlı bahçelerin rehabilitasyonu hem de çeşit değiştirmek amacıyla yapılmaktadır. Oysa çeşit değiştirme çoğu meyve türünde aşıyla gerçekleştirilmektedir. Zira aşıyla çeşit değiştirmede bahçe kısa sürede meyveye yatmaktadır. Ancak bu amaçla uygun aşı zaman ve yönteminin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışma farklı aşı zaman ve yöntemlerinin fındıkta çeşit değiştirme üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma 2021 ve 2022 yıllarında Samsun'un Salıpazarı ilçesinde yaklaşık 30 yaşında olan bir üretici bahçesinde yürütülmüştür. Çalışmada 'Palaz' çeşidi anaç, 'Çakıldak' ve 'Yomrali' çeşitleri ise kalem olarak kullanılmıştır. Kalemler Ocak ayında alınarak aşı zamanına kadar soğuk hava deposunda +20C'de muhafazaya alınmıştır. Araştırmada 2021 yılında 5 Nisanda, 2022 yılında ise 16 Nisandan başlayarak 3 dönemde, 3 farklı aşı yöntemi (yarma, dilcikli, yongalı göz) ile aşılamalar yapılmıştır. Aşı yöntem ve zamanlarının aşı başarısı ve bitki gelişimi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla aşı tutma oranı, aşı sürme oranı, yaşama oranı, aşı sürgünü uzunluğu, aşı sürgünü çapı, bitki uzunluğu ve bitki çapı ölçümleri yapılmıştır. Araştırmada aşı tutma, sürme ve yaşama oranı bakımından aşı zamanları arasında istatistiksel farklılık bulunmamıştır. Yıllara göre ortalama aşı başarısı (sürme oranı) dilcikli aşıda % 87,9, yarma aşıda % 90,4 ve yongalı göz aşısında % 42,5 olarak tespit edilmiştir. Aşı sürgünü gelişimi Yomrali çeşidinde Çakıldak çeşidine göre daha kuvvetli olmuştur. Araştırma sonucunda fındıkta çeşit değiştirmenin aşılama ile yapılabileceği kanıtlanmıştır. Fındıkta çeşit değiştirme için aşı kalemleri tomurcukların tam dinlenmede olduğu Ocak ayında alınmalı ve aşılama işlemi yarma veya dilcikli aşı yöntemleri kullanılarak Nisan veya Mayıs ayında yapılmalıdır.