Fonksiyonel dispepsili hastalarda pankreas ekzokrin yetersizliğinin etiyolojideki yeri

Amaç: Dispepsi, yetişkin popülasyonun %25'ini yaşamlarının bir döneminde etkiler. Dispepsi nedeni ile tetkik edilen hastaların büyük çoğunluğunda organik bir sebep bulunamayarak fonksiyonel dispepsi(FD) tanısı konulmaktadır. FD, toplumun büyük bir kesiminin yaşam kalitesini etkileyen önemli bir morbidite sebebidir. Pankreas Enzim Yetersizliği(PEY) birçok gastrointestinal sistem yakınmalara neden olan, dispepsi ayırıcı tanısında düşünülmesi gereken bir klinik durumdur. FD tedavisinde asit azaltıcı tedaviler, prokinetik ajanlar ve gerekli durumlarda anksiyolitik ajanlar kullanılmaktadır. Çalışmamızda standart tedaviye dirençli FD nedeni ile takip edilen hastalarda FE-1(fekal elastaz-1) düzeyi ölçülerek PEY sıklığı belirlenmiş ve bu hastaların kontrol grubu ile demografik, antropometrik, klinik ve biyokimyasal özellikleri karşılaştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kliniğimize başvuran ve en az 4 hafta süre ile standart dispepsi tedavisine dirençli; endoskopi ve görüntüleme yöntemleri ile organik patolojilerin ekarte edildiği 66 FD'li hasta ile gastrointestinal sistem yakınması olmayan 34 gönüllünün FE-1 enzim düzeyleri, antropometrik, demografik, klinik ve biyokimyasal özellikleri değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 66 FD'li hastanın 5'inde(%7.57), PEY saptanırken gönüllülerde(n=34) PEY saptanmamıştır. İki grup arasındaki FE-1 düzeyleri kıyaslandığında FD grubunda daha düşük saptanmıştır (p=0.043). FD'li hastalardan PEY saptanan hastalarda, PEY olmayanlara göre diyabetes mellitusun daha sık eşlik ettiği saptanmıştır (p=0.048). FD'li hastaların semptomları incelendiğinde özellikle ishal, yapışkan ve kötü kokulu dışkılama şikayetlerinin PEY'li hastalarda daha sık olduğu gösterilmiştir(sırasıyla; p=0.022, p=0.001, p=0.004). PEY'li hastalarda kontrol grubuna kıyasla kalsiyum, fosfor ve magnezyum değerleri daha düşük saptanmıştır(sırasıyla; p=0.018, p=0.011, p=0.001). Sonuç: Toplumun önemli bir kesimini etkileyen dispepsinin organik nedenlerinden olan PEY'in tanısının konulmasında şüphe edilmedikçe gecikmeler yaşanabilir. Detaylı anamnez ve tanısal yöntemlerle PEY tanısı konulup tedavi edilebilir. Standart tedaviye dirençli dispepsi hastalarında ishal, yapışkan ve kötü kokulu dışkılama semptomlara eşlik ediyorsa PEY açısından değerlendirilmelidir. PEY ile FD arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılması için geniş çaplı, randomize ve kontrollü uzun vadeli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.