Fotoğraf madenciliği ile turist tipolojilerini keşfetmek: Hibrit bir yaklaşım

Bu tez çalışmasında dijital çağdaki turist davranışlarını "dijital ortamlı turist bakışı" penceresinden kavramak ve farklı turist tipolojileri belirlemek amacıyla, Akdeniz bölgesindeki destinasyonlardan toplanan 13.982 dijital fotoğraf analiz etmiştir. Fotoğraflar öncelikle Blip-2 görsel dil modeli ile etiketlenmiştir. Ardından etiket boyutları NMF konu modellemesi kullanılarak 5 özgün ve belirgin turist segmenti belirlenmiştir. Bu segmentleri tipolojik olarak tanımlamak için her kümeyi en iyi skorla temsil eden örnek fotoğraflar 17 farklı uzmanın görüşüne sunulmuş ve Barthes'in göstergebilimsel kuramı yardımıyla yorumlanmıştır. Aynı şekilde görsel analiz yeteneği olan bir yapay zekâ aracı (genAI) ile en iyi temsil fotoğraflar göstergebilimsel yaklaşımla istemler oluşturularak tipolojik düzeyde temalanmıştır. Ortaya çıkan 5 özgün turist tipolojisi sırasıyla "Kültür Kâşifleri (Tarihi ve kültürel mirasa odaklanan, anlam arayışındaki turistler), "Doğa ve Huzur Arayanlar (El değmemiş doğal güzellikleri ve sakinliği önceliklendiren, kalabalıktan kaçanlar", "Yol Gezginleri (Seyahat sürecinin ve ulaşım araçlarının kendisini deneyimin merkezine koyanlar.)", "Sosyal Etkileşimciler (Yerel halkla ve diğer insanlarla otantik sosyal bağlar kurmayı amaçlayanlar.)", "Makro Gözlemciler (Ziyaret ettikleri yerleri panoramik ve bütüncül bir perspektiften gözlemleyenler.)" şeklindedir. İstatistiksel analizler (Ki-Kare ve Mütekabiliyet Analizi), bu turist tipolojileri ve destinasyonlar arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Söz gelimi, Kültür Kâşifleri Girit ve Rodos gibi tarihi bölgelerde daha çok bulunurken, Doğa ve Huzur Arayanlar ise Fethiye ve Kaş gibi doğal alanlarla güçlü bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Böylece bu tez çalışması büyük görsel veri analizi yardımıyla postmodern turistlerin farklı motivasyonları hakkında içgörüler sağlamıştır. Ayrıca ortaya çıkan bu tipolojilerin katı kalıplar olmadığını ve benzer bölgelerde yer alan destinasyonların kendilerine özgü bir turist profilleri olabileceğini göstermiştir. Ortaya çıkan tipolojilerin yalnızca davranışsal segmentasyonlar olmanın ötesinde klasik turist tipolojilerini günümüz koşullarıyla anlamaya yardımcı olacağı düşünülmektedir.