Foton uyarımlı L3-alttabakasından M-tabakasına boşluk geçiş ihtimallerinin ve flüoresans x-ışınlarının açısal dağılımının ölçülmesi ve anizotropi parametrelerinin tayini

ÖZET Doktora Tezi FOTON UYARIMLI L3-ALTTABAKASINDAN M- TABAKASINA BOŞLUK GEÇİŞ İHTİMALLERİ VE FLÜORESANS X-JSINLARININ AÇISAL DAĞILIMININ ÖLÇÜLMESİ VE ANİZOTROPİ PARAMETRELERİNİN TAYİNİ Yüksel ÖZDEMİR Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Rıdvan DURAK Atom numarası 71 < Z < 92 aralığında olan bazı elementler için M-tabakası flüoresans X-ışınlarının diferansiyel tesir kesitleri, 5,96 keV'lik uyarma enerjisinde 120°'den 150o,ye kadar yedi açıda ölçülmüştür. M-tabakası diferansiyel tesir kesitlerinin anizotropik uzaysal dağılımı gösteren emisyon açılarındaki artma ile azaldığı gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar teorik değerlerle karşılaştırılmıştır. Çalışmamızın ikinci kısmında, atom numarası 71 < Z < 92 olan bazı elementler için M- tabakası flüoresans X-ışınları diferansiyel tesir kesitleri sırasıyla Zn, Ga, Ge, As, Se, Br, Rb,, Nb ve Mo elementlerinin K X-ışınları kullanılarak aynı geometride ve aynı açı aralığında ölçülmüştür. K X-ışını enerjileri incelenen her bir hedef elementin L3 soğurma kıyısı enerjisi üstünde fakat L2 soğurma kıyısı enerjisi altında seçilmiştir. Bu yüzden sadece M X-ışınları oluşmaz aynı zamanda L3 X-ışınlan da oluşur ve L3 tabakasından M tabakasına boşluk geçişi olur. Çalışmamızın üçüncü kısmında, L3 tabakasından M tabakasına boşluk geçiş ihtimalinin açısal dağılımlarını aynı geometride birinci ve ikinci kısımda elde edilen M X-ışını diferansiyel tesir kesitleri kullanılmıştır. L3 tabakasından M tabakasına boşluk geçiş ihtimallerinin açısal dağılımı, Lu, Hf, Ta, W, Os, Pt, Au, Hg, Tl, Pb, Bi, Th ve U elementleri için elde edilmiş ve elde edilen sonuçlar teorik değerlerle karşılaştırılmıştır. Çalışmamızın son kısmında, atom numarası 65 < Z <92 aralığında olan bazı elementlerin IJ., La, L/3 ve Ly X-ışını lineer polarizasyon derecesi ve Li anizotropik parametresi ölçülmüştür. Literatürde karakteristik L X-ışınlarının polarizasyon dereceleri ile ilgili teorik ve deneysel sonuçlar mevcut olmadığı için karşılaştırılmamıştır. 2002, 145 sayfa Anahtar Kelimeler: X-ışını flüoresans, boşluk transfer ihtimaliyeti, tesir kesitleri, fotoiyonizasyon, X-ışını polarizasyonu