TCDD yüksek hızlı tren sisteminde yük taşımacılığı

Bu tezin amacı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın (TCDD) yük taşımacılığı sistemini yeni bir konsept olan yüksek hızlı hat üzerinde yüksek hızlı tren (YHT) kullanarak iyileştirmektir. Demiryolları ve YHT sistemlerinin dünyadaki ve Türkiye'deki gelişimi ele alındı ve bu sistemlerin diğer taşıma modları ile kıyaslaması yapıldı. Yük taşımacılığı perspektifinden bakıldığında, YHT kamyondan daha hızlı ve uçaktan daha ucuz olduğundan ve demiryolu sisteminin kapasite kullanımını artırdığı için oldukça avantajlı olduğu söylenebilir. YHT'ler yük taşımacılığı için Fransa, Almanya gibi bazı ülkelerde kullanıldığı halde, Türkiye'de günümüzde yük taşımacılığı için kullanılmamaktadır. Dolayısıyla, bu tezde, sadece yolcu taşımacılığı için kullanılan mevcut yüksek hızlı demiryolu sistemine yük dahil edilmiştir. Yükün sisteme dahil edildiğindeki etkisini gözlemlemek üzere bir YHT çizelgeleme modeli kurulmuştur. Modelin amacı, sistemin kapasite kullanımını artırmak amacıyla seferleri gün içinde mümkün olduğu kadar erken tamamlamaktır. Trenlerin günlük seferi, bir dizi şehirden ve bu şehirlerarasındaki ayrıtlardan oluşmaktadır. Deneysel çalışmalarda, iki çeşit şehir dizisi kullanılmaktadır: sadece bir şehir dizisinden oluşan seferler ve iki farklı şehir dizisinde oluşan seferler. İlkinde, mevcut trenlerin hepsi bir şehir dizisinden oluşan günlük seferlerini gerçekleştirmede kullanılırlar. Daha sonra da, şehirleri bağlayan zincir ikiye bölünür ve mevcut trenler de oluşan iki ayrı zincire paylaştırılır. Yük taşımacılığı ayrıca iki operasyonel durumda incelendi. Bunlar, sisteme ayrı yük trenleri eklemek ve yük taşımacılığı için yolcularla aynı trenleri kullanmaktır. Varılan sonuç şudur ki, şehir dizisini ikiye bölmek gün içinde tren seferlerinin daha erken tamamlanmasını sağlar ve yük taşımacılığı için yolcularla aynı trenleri kullanmak sisteme daha çok zaman kazandıran bir yoldur. YHT'lerde yük taşımacılığı gerçekleştirilmesi zor bir iştir ve hesaba alınması gereken birçok faktör vardır. Bu tez, bu karmaşık işi ülkemizde gerçekleştirmeye yönelik ilk girişimdir.