Gal arısı Andricus tomentosus'un Türkiye'dekifilocoğrafik yapılanmasının sitokrom b geni ve ITS2bölgesinin dizilenmesi yoluyla araştırılması

Pek çok tür bitkilerde gal adı verilen yapıların oluşumunu sağlayarak gallerden besin temin ederek ve korunaklı bir yerde gelişimini sürdürme yeteneği kazanmıştır. Meşelere zorunlu parazit bir tür olarak kabul edilen Andricus tomentosus eşeysiz jenerasyon gallerini Quercus seksiyonundan meşelerde oluşturur. Çalışma materyali olan türün galleri Türkiye'den 12 farklı lokasyondan toplandı. Bu tez çalışmasında A. tomentosus türünün genetik çeşitliliği ve mevcut çeşitliliğin coğrafik dağılımı, populasyonların geçirmiş olduğu muhtemel genişleme ve daralma olayları, ana soy hatlarının ayrışma zamanları ve genetik çeşitliliğin bugünkü dağılımına neden olan muhtemel olayların araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, mitokondriyal DNA sitokrom b geninin 433 baz çiftlik bir kısmı ile nüklear genomdan ITS2 bölgesinin tamamı çoğaltılmış ve dizilenmiştir. Dizilenen 120 bireyden 36 haplotip ve 11 alel belirlenmiştir. Veriler A. tomentosus türünün Türkiye'deki popülasyonlarında orta, hatta yüksek sayılabilecek bir genetik çeşitliliğin olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, nükleotid çeşitliğiyle karşılaştırıldığında yüksek haplotip çeşitliliği türün geçmişte genişleme gösterdiğine işaret etmiştir. Türün filogenetik ve filocoğrafik yapılanmasını araştırmak için yapılan ML, MP ve Bayesian analizleri haplotiplerin bazı gruplamalar oluşturduğu ortaya koymuştur. Moleküler saat uygulamasının da yapıldığı analizler A. tomentosus türünün dış grup türlerden Miyosen döneminde ayrıldığına işaret etmiştir. Bu ayrışmayı takip eden bazı olaylar derin ayrışmalara ilave olarak daha orta ve yakın zaman farklılaşmaları olduğunu da göstermektedir. Genel olarak bu tez çalışması ile elde edilen bulgular A. tomentosus türünün geçmişteki dalgalanmalardan özellikle de son dönem olaylarından etkilendiğine işaret etmektedir