Gazipaşa ilçesi inceağrı deresi havzasının hidrodinamik modeli ve taşkın risk haritalarının çıkarılması

Bu tez çalışmasında, Antalya ili Gazipaşa ilçesinde yer alan İnceağrı deresi Havzası'nın taşkın riski, hidrodinamik modelleme yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Havzanın dik eğimli topografik yapısı, plansız kentleşme baskısı ve iklim değişikliğinin tetiklediği ani ve şiddetli yağışlar, bölgedeki taşkın tehlikesini artırmaktadır. Çalışmanın temel amacı, farklı tekerrür periyotlarına sahip olası taşkın senaryolarını modelleyerek su yayılım alanlarını ve derinliklerini belirlemek, bu sayede etkin bir afet yönetimi ve mekânsal planlama için bilimsel bir altlık oluşturmaktır. Metodoloji kapsamında, MIKE Zero yazılım paketi kullanılarak havzanın hidrodinamik modeli kurulmuştur. Modelin ana girdilerini Harita Genel Komutanlığı'ndan temin edilen yüksek çözünürlüklü Sayısal Yükseklik Modeli (DEM) ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınan yağış verileri oluşturmuştur. Yağış verileriyle yapılan tekerrür analizi sonucunda 2, 5, 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 yıllık taşkın hidrografları elde edilmiştir. Bu hidrograflar, modelde sınır koşulu olarak kullanılarak her bir senaryo için taşkın simülasyonları gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, tüm tekerrür periyotları için detaylı taşkın tehlike haritaları üretilmiştir. Bulgular, düşük tekerrürlü taşkınların dere yatağı çevresindeki tarım arazilerini etkilerken, özellikle 100 yıl ve üzeri tekerrürlü taşkınların yerleşim alanlarını, kritik altyapıyı ve Selinus Antik Kenti gibi kültürel miras alanlarını ciddi şekilde tehdit ettiğini göstermiştir. Bu haritalar, Gazipaşa ilçesinin gelecekteki taşkınlara karşı direncini artırmak amacıyla yapısal (dere ıslahı, köprü iyileştirmeleri) ve yapısal olmayan (erken uyarı sistemleri, imar planlaması) önlemlerin geliştirilmesi için stratejik bir karar destek aracı niteliğindedir.