Geç Osmanlı resminde melankoli, yalıtılmışlık ve tekinsiz temsiller

Bu tez, Geç Osmanlı dönemi resim sanatında melankoli, yalıtılmışlık ve tekinsizlik temalarını Halil Paşa, Simon Hagopian, Ömer Adil, Müfide Kadri, Ahmed Ziya Akbulut ve Halid Naci gibi sanatçıların seçili eserleri üzerinden incelemektedir. Çalışma, bu temaları yalnızca imparatorluğun çöküşü, modernleşme sancıları ve kimlik krizleri gibi tarihsel ve psiko-sosyal süreçlerin bir yansıması olarak değil, aynı zamanda sanatın kendine özgü estetik ve inşa mantığına sahip özerk bir ifade alanı olarak analiz eder. Psikanalitik, fenomenolojik ve sosyo-mekânsal kuramlar eleştirel bir süzgeçten geçirilerek, sanat eserlerinin yalnızca semptomlar veya bastırılmış içeriğin bir göstergesi olmadığı, aksine imgenin pozitif karakterini ortaya koyan yaratıcı birer eylem olduğu savunulur. Bu bağlamda tekinsizlik, sadece bastırılmış olanın geri dönüşü değil, aynı zamanda sanatın tanıdık olanı yabancılaştırma ve izleyiciyi en yüksek düzeyde telkin edilebilirlik yoluyla kendi beklentileriyle yüzleştirme stratejisidir. Eser analizleri, temaların farklı estetik ifade modları (dramatik, lirik, epik) aracılığıyla nasıl çeşitlendiğini ortaya koyar. Ömer Adil ve Simon Hagopian'ın eserleri dramatik bir gerilime odaklanırken, Müfide Kadri'nin tablosu lirik bir duygu durumunu, Halid Naci'nin manzarası ise epik bir genişliği temsil eder. Sonuç olarak bu çalışma, Geç Osmanlı resmindeki melankoli ve tekinsizliğin, tarihsel travmaların üzerinde yer alan ve sanatçıların evrensel bir sanatsal içgüdüyle yarattığı yaratıcı bir katman olduğunu ve bu eserlerin gücünün, hayatın karmaşıklığını yansıtan bu indirgenemez estetik dilde yattığını öne sürmektedir.