Geleneksel Maraş Evlerinde Yeniden İşlevlendirme: Kocabaş Konağı Örneği

ÖZET GELENEKSEL MARAŞ EVLERİNDE YENİDEN İŞLEVLENDİRME: KOCABAŞ KONAĞI ÖRNEĞİ ÖZGER, Yaşar Yüksek Lisans Tezi/ Mimarlık ABD Tez Yöneticisi: Dr. Öğr. Üyesi Aydanur YENEL Ocak 2021 192 Sayfa Koruma kültürü ve koruma bilinci kentsel dokunun ve kültürel belleğin canlı tutulmasında en önemli etkenler arasında yer almaktadır. Tarihi yapıların korunması amacıyla ortaya konan işlev dönüşümleri, hem mekânsal ihtiyaçları karşılamada hem de kentsel dokunun gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bir etkinlik olarak değerlendirilmektedir. Özellikle toplumsal olarak aile yapısında ve sosyal değerlerde yaşanan değişmeler, tarihi yapıların kent içindeki işlevlerini kaybetmesine neden olmuştur. Bu doğrultuda mekânsal ihtiyaçları karşılamak için işlevselliklerini yitiren konakların yeniden işlevselleştirilmesi alternatif bir yapı üretim süreci olarak düşünülebilir. Mimari değeri olan, geçmişten günümüze ışık tutan, insani, sosyal ve çevresel değerleri içeren tarihi yapıların, gelecek nesillere zarar vermeden geçebilmesi için ve özellikle kültürel kent belleğinin canlı tutulabilmesi için yeniden işlevlendirme ile atıl durumdaki yapıların dönüşümü oldukça önem arz etmektedir. Tez çalışması kapsamında; mimari miras, yeniden kullanım kuramları, işlev değişikliğine uğramış yapı örnekleri incelenmiştir. Geleneksel Türk evinin karakteristik yapısına etki eden faktörler, tarihi ve coğrafi değişkenler içerisinde ele alınmıştır. Ardından literatürden elde edilen bilgiler ışığında yeniden işlevlendirme konusuna değinilmiş ve geleneksel Maraş konut mimarisi evreninde Tematik Mutfak Müzesi, Deligönüller Konağı, Köker Konağı, Mahmut Arifi Konağı aktarılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, konakların mimari özellikleri ve atıl kalma nedenleri; kullanım dönüşümü olasılıklarının tartışılması açısından irdelenen diğer konulardır. Tüm bunlarla birlikte Kocabaş Konağı'nın yeniden işlevlendirilmesinin ardından, bulunduğu konum itibarıyla ziyaretçiler üzerindeki etkisini ölçmek için 18 soruluk bir görüşme formu geliştirilerek 40 katılımcıya uygulanmıştır. Elde edilen veriler, betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgulardan hareketle de Kocabaş Konağı'nın uyarlanabilir yeniden kullanım evresinde eksik olarak değerlendirilen noktalara katkı sağlama adına yeni çözüm olanakları üretilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeniden İşlevlendirme, Kültürel Mimari Miras, Geleneksel Maraş Konakları, Sürdürülebilirlik,