Agent preference in development: The role of animacy and event structure

Dilbilim teorileri, dildeki tematik rollerin hiyerarşik olarak düzenlendiğini ve bunun bilişteki olay katılımcılarına dayandığını öne sürer. Bu çalışmada, bu görüşü gelişimsel olarak incelemek için Türkçe konuşan 3 ila 5 yaşındaki çocuklar incelendi. Çocukların, bir kadının bir adamı gıdıklaması gibi iki katılımcılı nedensel olaylarda, eylemden etkilenen katılımcıdan ziyade eylemi gerçekleştiren katılımcıya yönelik bir tercih gösterip göstermedikleri incelendi. Bu tercihin, eylemden etkilenen katılımcının canlı veya cansız olmasından etkilenip etkilenmediğini araştırmak amacıyla, eylemden etkilenen katılımcının insan olduğu ve cansız bir nesne olduğu olay görselleri hazırlandı. Görsellerin eylemi gerçekleştiren ya da eylemden etkilenen katılımcıya renk değişimi uygulanarak değiştirilmiş tasvirleri oluşturuldu. Görsel özellikler sabit tutularak olay bütünlüğünü ortadan kaldırmak için aynı olayların katılımcıların sırt sırta oldukları tasvirleri kullanıldı. Deney katılımcılarına göz hareketlerinin kaydedildiği bir değişim algılama görevi kapsamında orijinal ve renk değişimi olan olay tasvirlerinin art arda yanıp sönmesi izletildi. Katılımcıların değişim algılama doğruluğu ve değişen olay katılımcılarına yönelik bakış oranları ölçüldü. Bulgular, olaydan etkilenen katılımcının cansız bir nesne olduğu yüz yüze olaylarda, deney katılımcılarının, eylemden etkilenen katılımcıdaki değişiklikleri daha az doğru tespit ettiklerini ve eylemden etkilenen katılımcıya daha fazla baktıklarını gösterdi. Eylemden etkilenen katılımcının canlı olduğu yüz yüze veya sırt sırta olaylarda ise herhangi bir fark gözlemlenmedi. Bulgular, olay rollerinin ve eylemden etkilenen katılımcının canlılığının eylemi gerçekleştiren katılımcı tercihindeki etkileşimini önermekte ve tercihin genelleştirilebilirliğini desteklemektedir.