Kömür ocaklarında kullanılan kollu galeri açma makineleri performansının genel değerlendirmesi

Kollu galeri açma makineleri madencilik ve inşaat mühendisliği projelerinde yumuşak ve orta dayanımlı kayaçlarda galeri veya tünel kazısı için yaygın olarak kullanılmaktadır. Kollu galeri açma makinelerinin performansının doğru tahmini, özellikle proje süresinin belirlenmesi ve maliyet tahmini için önemlidir. Mevcut performans tahmin modelleri kaya kütlesi özelliklerini içermediğinden, galeri açma makineleri için kaya kütlesi özelliklerini içeren performans tahmin modellerinin geliştirilmesi çok faydalı olabilir. Bu çalışmanın temel amacı, kömür madenlerinde kullanılan galeri açma makineleri için kesici kafa gücü ve yeni kaya kütlesi kesilebilirlik sınıflandırma (RMCC) indeksi içeren genelleştirilmiş performans tahmin modellerinin geliştirilip geliştirilemeyeceğini araştırmaktır. Önerilen yeni RMCC sistemi kaya malzemesi dayanımını, süreksizlik özellikleri gibi kaya kütlesi özelliklerini, kaya aşındırıcılığını ve yeraltı suyu parametrelerini içerir. Türkiye' deki kömür madenlerinde galeri açma makinesi performans ölçümleri yapılmıştır. RMCC sistemi için ölçümler, performans ölçümleri ile birlikte gerçekleştirilmiş ve laboratuvar testleri için blok numuneler toplanmıştır. Performans ölçümlerinden Net Kesme Hızı (NCR) ve Makine Kullanım Oranı (MUT) değerleri hesaplanmıştır. RMCC indeks değerleri ise saha ölçümleri ve laboratuvar testlerinden hesaplanmıştır. Benzer durumlar için NCR ile RMCC indeksi arasında yüksek korelasyon olması, RMCC sisteminin geçerliliğini göstermiştir. MUT değerlerinin %20 ile %30 arasında değiştiği gözlenmiştir. Galeri açma makinelerinin Net Kesme Hızlarının tahmini için aksiyal ve transvers tip makineler için kesici kafa gücü, RMCC değeri ve diğer parametreleri içeren çoklu regresyon modelleri geliştirilmiştir. Türetilmiş modellerin geçerliliği F ve t testleri ile kontrol edilmiştir. Özellikle, geliştirilen lineer olmayan modellerin kömür madenlerinde kullanılan galeri açma makinelerinin performans tahmininde güvenilir bir şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kollu galeri açma makineleri, Net kesme hızı, Kaya kütlesi kesilebilirlik sınıflandırma sistemi