GENeSYS-MOD Türkiye: Quantitative scenarios for low carbon futures of the Turkish macro energy system

Enerji talebindeki sürekli artışın olduğu küresel bir ortamda ülkeler bu değişikliklerden en çok ekonomik ve çevresel olarak etkilenmektedir. Değişen enerji arz-talep dengesinden kaynaklı olarak enerji fiyatlarında artış ya da azalış göstermesi ve artan talebin karşılanması için enerji sektörüne yapılan yatırımlar ekonomik etkilerdir. Bunların yanı sıra tercih edilen enerji kaynaklarının çevreye etkilerinden dolayı son zamanlarda enerji sistemlerinin sürdürülebilirliği önem kazanmıştır. Yaşanan değişimler dolayısıyla stratejik enerji politikaları, çevresel hedefler ve teknolojik yenilikler geliştirmek için enerji sistem modelleri kullanılmaktadır. 1973 yılında gerçekleşen ilk petrol krizi dünya petrol piyasasındaki arz yetersizliği ve fiyatlardaki fazla artışın olduğu dönemdir. Bu dönem sonrasında enerji arzının çeşitli kaynaklara dayalı olması, enerji verimliliği ve tasarrufu konularına olan ilgi artmıştır. Böylece değişimin incelenmesi amacıyla kullanılan enerji sistemi modellerin sayısında ve karmaşıklığında hızlı bir artış gözlemlenmiştir. Bu tezin amacı, Türkiye'nin enerji sektörünün zaman içinde değişimini daha iyi anlamak, analiz edebilmek ve sonuçta elde edilen gerçekçi, anlamlı ve güvenilir sonuçlar ile ülke için gerekli politika kararlarının verilmesini sağlamaktır. Bu bağlamda, Türkiye enerji sistemi düşük karbonlu geleceğine ilişkin nicel senaryoları toplu (ülke düzeyinde) ve bölgesel olarak ayrıştırılmış (NUTS-1 düzeyi) düzeylerde incelenmiştir. Geleceğin Türkiye enerji sistemi için dört farklı olay örgüsü kullanılmıştır. Açık kaynaklı, "bottom-up" yapıda kurulmuş küresel enerji sistemi modeli GENeSYS-MOD v3.0 Türkiye enerji sistemi için nicelleştirilmiş ve uygulanmıştır. İki düzeyde tüm senaryoların sonuçları karşılaştırılmıştır. Ayrıştırma, 2050 yılına kadar fotovoltaik teknolojilerine daha fazla yatırım yapılmasını, daha fazla hidrojen üretimi ve kullanımını ve 2025 gibi erken bir tarihte elektrik ve hidrojen depolama sistemlerinin entegrasyonunu sağlar. Bölgesel olarak ayrıştırılmış model sonuçlarıyla Türkiye enerji sistemine ilişkin içgörüler iyileştirilmiştir. Bulunan farklılıkların ana nedeni bölgesel yenilenebilir kapasite faktörlerinin (rüzgar ve güneş) ayrıştırılmış düzeyde, toplu düzeye kıyasla daha iyi tahmin edilmesidir.