Geodesign yaklaşımı ile peyzaj planlama senaryolarının geliştirilmesi: Trabzon ili örneğinde

Son dönemde kent merkezlerinde meydana gelen ekonomik gelişme buna bağlı hızlı nüfus artışı ile birlikte kentler kontrolsüz büyüme sürecine girmiştir. Hızlı kentleşmeye neden olan bu büyüme süreci her ülkede olduğu gibi Türkiye'de de benzer şekilde oluşmaktadır. Kırdan kente yönelen nüfus hareketi ile kentler yakın çeperlerine yayılma ya da saçaklanma göstererek büyümekte ve çeperdeki peyzaj yapısının hızlıca bozulmasına neden olmaktadır. Bu bozulma sadece mekânsal boyutta değil, toplumsal ve ekonomik boyutta da değişimlere neden olmaktadır. Bu sorun üzerine, doğal, yapısal ve sosyal etmenlerin büyüme sürecine katılacağı, buna bağlı olarak peyzajın ve peyzajda meydana gelen değişimin daha iyi tanımlanacağı, böylelikle oluşturulacak olan modelin yere özgü olmasının sağlanacağı bir araştırma modeli ortaya koyulmuştur. Araştırma, planlama sürecinde alan kullanım kararları kapsamında peyzajın (ekolojik, kültürel, sosyal, koruma kullanım dengesi ve ekonomik verileri vb.) çok yönlü özelliğinin göz önüne alınması, bunlara bağlı multidisipliner bir çalışma kapsamında geodesign kuramı çerçevesinde alternatif senaryolar geliştirmeyi, daha sonra bunların içerisinde en uygun olanının karar verilmesi için bir model önerisi sunmayı amaçlamaktadır. Bu nedenle araştırma alanı olarak kır ve kent kullanımının bir arada yer aldığı, Trabzon kent merkezindeki nüfus baskısından oldukça fazla etkilenen ve farklı soyoekonmoik yapıya sahip kullanıcıların yer aldığı Akçaabat ilçesinde yer alan Söğütlü ve Yıldız Mahalleleri seçilmiştir. Çalışmanın sonucunda peyzaj tanımı bağlamında özellikle sosyal ve kültürel verilerin net olarak tanımlanması, sadece doğal faktörlere dayandırılmaması gerektiği KARAR MODELİ'nde oluşturulan kontrollü ve kontrolsüz büyüme senaryolarında ortaya koyulmuştur.