Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Yoğun Bakım Ünitesinde takipli COVİD-19 hastalarında karaciğer enzim yüksekliğinin mortalite üzerine etkisi, retrospektif gözlemsel çalışma

Amaç: Çalışmamızda; yoğun bakım ünitesinde klinik, laboratuvar ve radyolojik olarak COVID-19 tanısı almış hastaların başvuru ve takiplerinde görülen karaciğer enzim değerlerlerindeki yüksekliğin mortalite ile ilişkisini ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Mart 2020-15 Mart 2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi YBÜ ünitesine, COVID-19 tanısı ile başvuran 435 hasta dahil edildi. Bu hastaların serum ALT, AST için 1, 3, 9. gün; ALP, GGT, INR, total bilirubin için ise ilk gün değerleri hastane otomasyon sistemi ve hasta başı çarşaf çizelgelerden elde edilip kaydedildi. Laboratuvar verileri karşılaştırılarak mortalite üzerine etkisi retrospektif olarak araştırıldı. Bulgular: 435 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların %42.5 (n= 185)'i kadın, %57.5 (n= 250)'i erkek idi. Hastaların ortalama yaşı 58.4'tü. En sık karşılaşılan komorbid hastalıklar; %49.2 (n= 214) hipertansiyon, %37.2 (n= 162) obezite ve %26.9 (n= 117) diyabet idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %42.3 (n= 184)'ü mortal seyretti. Çalışmamız YBÜ yatışınının ilk üç günündeki ALT değerinin ölen hastalarda sağ kalan hastalara göre anlamlı derecede yüksek olduğunu gösterdi (p= 0.033). Hastaların takibinde YBÜ medyan yatış günü olan 9. gündeki ALT yüksekliği mortalite ile ilişkili görülmedi (p> 0.05). Çalışmamızda YBÜ yatışının ilk üç günündeki AST değerlerinde, ölen hastalarla sağ kalan hastalar arasında anlamlı bir fark saptanmamasına karşın 9. gündeki AST yüksekliği mortalite ile ilişkili görüldü (p= 0.003). YBÜ yatışının ilk gününde bakılan GGT, ALP ve total bilirubin değerlerinde, ölen hastalarla sağ kalan hastalar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p> 0.05). Çok değişkenli Cox regresyon analiziyle değerlendirme yaptığımızda; hastaların ALT, AST, INR değerlerindeki artışın mortalite açısından anlamlı olduğu bulundu (ALT; p= 0.036, AST; p=0.001, INR; p= 0.006). Bu analizde ayrıca başlangıç APACHE II (p= 0.002), İMV (p=0.000) ve uzun YBÜ yatışının (p= 0.000) mortaliteyi anlamlı derece artırdığı görüldü. Sonuç: COVID-19 tanısı almış ve mortal seyri olan hastalarda, karaciğer enzimlerinde başvuru anında ve takiplerinde belirgin bir artış saptandı. COVID-19 hastalarında ALT, AST ve INR değerlerindeki anlamlı artışın YBÜ hastalarında mortaliteye gidişin saptanmasında anlamlı parametreler olabileceğini düşündük. Anahtar Kelimeler: ALT, AST, COVID-19, karaciğer enzimleri, mortalite