Kentsel gıda tedarı̇ğı̇ ı̇çı̇n coğrafı̇ bı̇lgı̇ sı̇stemlerı̇ desteklı̇ yeşı̇l lojı̇stı̇k çözümlerı̇

Kentsel gıda sistemleri, iklim politikası ve sürdürülebilirlik biliminde önem kazansa da, gıda lojistiğinin ulaşım boyutu hâlâ yeterince ele alınmamaktadır. Bu doktora araştırması, bu boşluğu kapatmak amacıyla yeşil lojistik yaklaşımlarının — özellikle tedarikte yerelleşme ve güzergâh optimizasyonunun — kentsel gıda tedarik ve dağıtım sistemlerini (KGTDS) nasıl karbonsuzlaştırabileceğini incelemektedir. Çalışma, Türkiye'deki orta ölçekli bir kent olan Eskişehir'e odaklanarak, yeniden yapılandırılmış tedarik zincirleri ve emisyon duyarlı rotaların gıda taşımacılığından kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltma potansiyelini analiz etmektedir. Senaryoya dayalı modelleme çerçevesi, yol ağı yapısı, eğim, ürün verileri ve hal kayıtlarını içeren Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile oluşturulmuştur. Emisyonlar, IPCC Tier 1 yöntemiyle, dört yerelleşme düzeyi (%25–100) ve üç dağıtım stratejisi (en kısa, en hızlı, en yeşil) altında hesaplanmıştır. Mesafe ve eğimi dikkate alan özel bir "en yeşil güzergâh" algoritması geliştirilmiştir. Şehirler arası tedarik ve şehir içi dağıtım ayrı ayrı analiz edilerek yüksek çözünürlüklü emisyon çıktıları üretilmiştir. Sonuçlara göre, tam yerelleşme şehirler arası emisyonları %50,04; en yeşil güzergâh stratejisi ise şehir içi emisyonları ortalama %7,45 (eğimli rotalarda %11,6) azaltmaktadır. Bu önlemler birlikte yıllık yaklaşık 280 ton CO₂e tasarrufu sağlamaktadır. Araştırma, son kilometre dağıtımının önemini vurgularken, kısa tedarik zincirleri, CBS araçları ve mekânsal planlamayla karbonsuzlaştırmaya katkı sunmakta; düşük karbonlu ulaşım, kent çeperi üretimi ve karbon vergilendirmesi için politika önerileri geliştirmektedir.