Geri dönüş göçü ve yeniden uyum sürecinde dilsel ayrımcılık ve dilsel güven(siz)lik: Miras dil Türkçe

Başka bir ülkeye göç ve uyum sürecinde olduğu gibi, geriye dönüş göçü ve yeniden uyum sürecinde de dilsel pratikler oldukça etkili ve önemlidir. Göç, dil pratikleri ve sosyo-kültürel uyum arasındaki ilişkileri disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alan bu çalışma, Batı Avrupa ülkelerinde doğan ve/veya büyüyen, sonrasında Türkiye'ye geri dönen Türkiye kökenli göçmenlerin miras dil Türkçe konuşurken deneyimledikleri dilsel güvensizlik ve dilsel ayrımcılığı, bu deneyime etki eden bireysel ve toplumsal etmenleri ve bu deneyimlerin göçmenlerin uyum sürecine etkisini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitekim köken ülkelerine geri dönen ikinci ve sonraki kuşağın konuştukları Türkçe nedeniyle damgalanma ve ayrımcılıkla karşı karşıya kalması sosyo-kültürel uyumu zorlaştırmakla birlikte göçmenlerde dilsel güvensizlik hissinin oluşmasına da neden olabilmektedir. Bu amaçla, bu çalışma kapsamında Batı Avrupa ülkelerinde (Almanya, Belçika ve Fransa) büyüyen ve son 15 yıl içerisinde Türkiye'ye geri dönmüş olan 25 göçmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada görüşme verilerinin yanı sıra araştırmacı gözlem notları da veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda geri dönen göçmenlerin çoğunun Türkçeyi toplumsal ilişkilerinde kullanırken dilsel güvensizlik ve dilsel ayrımcılık yaşadığı, bu deneyimin kişilik özellikleri ve Türkçe dil yetkinliği gibi bireysel; toplumsal cinsiyet rolleri, hiyerarşik ilişki biçimleri, dile dair sosyal temsiller ve simgesel şiddet deneyimleri gibi yapısal faktörlerden etkilendiği görülmüştür. Ayrıca göçmenlerin sahip olduğu ulusötesi kimlikler ve aidiyet algıları dilsel güven(siz)liği etkilemekte, Türkçe konuşurken deneyimlenen güvensizlik ve ayrımcılık sosyo-kültürel uyumu zorlaştırmaktadır.