Mobile blood donation logistics: Case for Turkish Red Crescent

Kan nakli birçok tıbbi islemin en önemli kısımlarından biridir. Mevcut durumda, nakiliçin ihtiyaç duyulan kan ancak gönüllü bagıslarla saglanabilmektedir. Dolayısıyla, kanbagısı sistemini verimli bir sekilde isleyebilecek sekilde yeniden tasarlamak büyük önemarz etmektedir. Bu çalısmada, Türk Kızılayı için, toplanan kan miktarını artırmakamacını güden bir kan toplama sistemi tasarlanmıstır. Tasarlanan sistem ayrıcaoperasyon maliyetlerini de ikincil bir amaç olarak degerlendirerek büyük miktarda kanınmakul maliyetlerle toplanabilmesini saglamayı hedeflemektedir.Mevcut sistemde Türk Kızılayı belirli aktivitelere(fuarlar, üniversite festivalleri vb.) kantoplama araçlarını göndermekte, bu araçlar ilgili günün sonunda, toplanan kanınbozulmaması için, topladıkları kanı belirli bir depoya götürmektedir. Kanın 24 saatlikdayanma süresini göz önünde bulundurarak bu sekilde tek bir noktaya günlük turlardüzenlenmesi sistemin yapısının bir geregi olarak görülebilir, fakat lojistik maliyetleriaçısından bakınca verimli degildir. Önerilen sistem, var olan kan toplama araçlarınınyanı sıra bir transfer aracının da sisteme eklenmesi ile her günün sonunda mobil kantoplama araçlarını ziyaret edip toplanan kanı kan merkezlerine tasımasını, böylece kantoplama araçlarının turlarına depoya günlük geri dönüsler olmaksızın devamedebilmelerini saglamaktadır. Kan toplama araçlarının duraklarına, her duraktabeklenecek süreye kan toplama araçlarının ve transfer araçlarının rotalarına karar verenbir matematiksel model gelistirilmistir. Literatürde bütün bu kararları beraber kapsayanbir çalısma bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Seçici Araç Rotalama Problemi(SARP) için,Girisik Turlu SARP adında yeni bir version tanımlanmıstır. Ayrıca, aynı problem için 2asamalı, tamsayılı programlama tabanlı bir sezgisel algoritma gelistirilmistir. Buyöntemlerin performansları, Ankara'da geçmis kan toplama verileri kullanılarak testedilmistir. Ek olarak, stanbul Avrupa Yakası'nın Cografi Bilgi Sistemi verisikullanılarak bir test problemi daha yaratılmıstır. Eniyi çözümlerin, toplanan kan miktarıve lojistik maliyetine baglı Pareto Kümesi hesaplanmıs ve son olarak da bazı önemliparametreler üzerinde duyarlılık analizi gerçeklestirilmistir.