İşe gidip gelme rutinleri bağlamında etkileşim pratiklerinin sosyolojik bir incelemesi: İstanbul metro örneği

Bu tez, İstanbul'da yaşayan bireylerin gündelik hayatı nasıl deneyimlediğini ortaya çıkarmak için metroyu etkileşim boyutlarıyla araştırma amacı taşımaktadır. Bir kamusal alan olarak metro, insanların günlük aktivitelerini gerçekleştirdiği ve çeşitli toplumsal süreçlere katılabilecekleri en önemli alan olarak öne çıkmaktadır. Toplumun kentsel deneyimlerini gündelik yaşam ve mekânsal pratiklerinden bağımsız düşünmek mümkün değildir. Araştırma, kentin sokak düzeyinden bir görünümünden ziyade yeraltı tünellerine odaklanarak gündelik yaşamın sıradan yönlerini göstermektedir. Mekan ve zamanla örtüşen aynı zamanda etkileşime giren bireylerin, modern şehirdeki günlük yaşamı oluşturan işe gidiş geliş rutinleri, yeraltı ritimlerini oluşturur. Modern alanları, büyük bir insan topluluğu olan metropol nüfusun biyopsisi gibidir. Kentin yüzeyi ve döngülerin geçişinden uzak yeraltı tünelleriyle, modern yaşamın, işin, acelenin ve yaşam tarzının günlük etkileşim örüntüleriyle canlandırıldığı bir sahne gibidir. Moderniteyle, ortak noktalara ve farklılıklara sahip bireyler ve grupların karşılaşma alanları haline gelen bir mekândır. Bu çalışma, işe metro ile gidip gelen bireylerin gözden kaçan olaylar ve karşılaşmalarını inceleyerek, bireylerin etkileşimlerine etki eden gündelik hayatın rutin akışı, kente dair düşünceleri ve diğer insanlarla etkileşimlerinin etkisi üzerine inceleme amacı taşımaktadır. Metro alanları yer temelli etkileşim ve bağlantı ağlarına sahip olması ile kamusal alanlarımızın bir topluluğun, kültürel bir kimliğin gelişmesine izin veren ve diğerleri hakkında, günlük yaşam ve kimliğimiz üzerine düşünmemizi sağlayan bir aşinalık sunar. Bunun ise başkalarıyla olan ilişkilerimiz, mekan-zaman algımız ve kim olduğumuza dair anlayışımız üzerinde etkileri vardır. Bu çalışma toplumsal etkileşim perspektifinden toplu taşıma araçlarından biri olan metro üzerine fenomenolojik bir incelemeyi gerektirmektedir. Tez, günlük deneyim fenomenini hareket ve etkileşim gibi bakış açılarından ele alır. Son olarak, mekan, etkileşim, ritim ve zamansallık kavramları etrafında inşa edilmiş bir kavramsal çerçeve kullanılacak bu araştırmada, kentsel ritimlere dikkat etmenin, gündelik hayat ve etkileşim analizinde yeni bir anlayış sağlaması hedeflenmektedir.