Giresun ve çevresinde yayılış gösteren kiraz gen kaynaklarının fitokimyasal analizleri ve antioksidan aktivitelerinin tayini

Ülkemizin en fazla tüketilen meyvelerinden biri olan kiraz (Cerasus avium (L.) Moench), aynı zamanda ülkemizin tarımsal olarak da en önemli ihraç ürünlerinden birisidir. Bu çalışmada Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde ıslah edilen 13 kiraz çeşidinin (Regina, A8, T4, T2, GM5, Sweetheart, E5, A1, GM4, 1-1, Ş2, GM6, GM11) meyvelerinin, 3 farklı ekstraksiyon yöntemine (geleneksel, ultrasonik ve mikrodalga destekli) göre fitokimyasal ve antioksidan özellikleri karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre toplam fenolik miktarları 0,808-9,850 mg gallik asit/g yaş ağırlık, toplam flavonoid miktarları 0,664-2,825 mg kateşin/g yaş ağırlık arasında çıkarken, toplam antosiyanin miktarları 0,008-1,207 mg siyanidin-3-sophorosit/g yaş ağırlık olarak belirlenmiştir. Antioksidan kapasitelerinde ise CUPRAC 0,853-10,623; CERAC 1,535-16,729; FRAP 0,981-10,362; DPPH 9,081-16,337 ve ABTS 0,228-10,327 mg troloks/g yaş ağırlık aralığında gözlemlenmiştir. HPTLC-DPPH analizinde kirazdaki en önemli antioksidan özelliğine sahip maddelerin antosiyanin sınıfı maddeler (özellikle siyanidin-3-rutinosit), rutin ve hidroksisinnamik asit sınıfı (klorojenik asit, neoklorojenik asit ve p-kumaril kinik asit) maddeler olduğu tespit edilmiştir. LC-MS/MS sonuçlarına göre incelenen maddeler arasında en yoğun olanların klorojenik asit (ort. 0,62 mg/100 g), kateşin (0,11 mg/100 g) ve rutin (0,59 mg/100 g) olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak T2 ve E5 çeşitleri diğer çeşitlere göre üstün sonuçlar verdiği saptanmıştır. Ayrıca ekstraksiyon yöntemleri de kendi aralarında karşılaştırılmış ve aralarında istatistiki bir fark olmadığı ancak ekstraksiyon süresi bakımından ultrasonik ve mikrodalga destekli ekstraksiyon yöntemlerinin geleneksel ekstraksiyon yöntemine göre daha avantajlı olduğu sonucuna varılmıştır.