Güneş enerji santralleri için CBS tabanlı yer seçimi: Ankara ili örneği

Dünyada hızla artan nüfus ve gelişen sanayi, enerjiye olan ihtiyacı her geçen gün daha da artırmaktadır. Yenilenemez enerji kaynaklarının hem sınırlı hem de çevreye zararlı olması, artan enerji ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanmasını zorunlu hale getirmiştir. Fosil kaynakların kullanımına bağlı olarak artan küresel ısınma, dünyayı yaşanamaz bir yer haline getirebilir. Son zamanlarda bu yönde artan endişeler, hükümetleri yenilenebilir enerji politikalarına yönelmeye teşvik etmektedir. Türkiye de enerji alanında dışa bağımlı bir ülkedir ve bu durum hem enerji üretim maliyetini artırmakta hem de enerji arz güvenliğini tehlikeye atmaktadır. Ancak Türkiye, konumu ve elverişli coğrafyası nedeniyle yenilenebilir enerji kaynakları açısından zengin bir ülkedir. Özellikle güneş enerji potansiyeli oldukça yüksektir. Bu elverişli koşullar göz önüne alındığında, güneş enerjisine yapılacak yatırımlar sadece mevcut dışa bağımlılığı azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda çevreye olan zararı da minimum seviyeye indirecektir. Güneş enerjisine yapılacak yatırımlar ekonomik, yasal ve çevresel koşulları da beraberinde getirmektedir. Bu koşulların yatırım öncesinde doğru değerlendirilmesi ve Güneş Enerji Santrali (GES) kurulacak alanların analiz edilerek uygun kriterlerin belirlenmesi çok önemlidir. Türkiye Güneş Enerji Potansiyeli Atlası'nda güneş radyasyonundan en fazla faydalanabilecek alanlar gösterilse de, bu kriter bir GES için tek başına yeterli değildir. GES kurulacak alanın her açıdan değerlendirilmesi, GES'den alınacak verimi maksimum seviyeye çıkaracaktır. Bu çalışmada, Ankara ili içerisinde GES kurulacak alanlar için Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak uygun ve uygun olmayan yerlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ankara ilinin seçilmesinde, Türkiye'nin ikinci en büyük şehri olması ve yüksek enerji ihtiyacı etkili olmuştur. GES kurulacak alanlar için ekonomik, çevresel ve en fazla verim alınabilecek yer seçimine yönelik kriterler literatür taraması yapılarak ve uzman görüşleri alınarak belirlenmiştir. Belirlenen kriterlerin ağırlıklandırılması, uzman görüşleri yardımıyla Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşik Yöntem (AHY) kullanılarak yapılmıştır. Daha sonra ağırlıklı kriterler CBS kullanılarak bölgenin GES yer seçimi için uygun alanları gösterir uygunluk haritası elde edilmiştir. Uygunluk haritasının analizine göre Ankara ilinin tamamı için sonuçlar; %4,4 hiç uygun değil, %15 uygun değil, %36,6 orta uygun, %42 çok uygun ve %2 çok uygun şeklinde değerlendirilmiştir. Uygunluk haritası kullanılarak daha önce Google Earth programı aracılığı ile bulunan ve sayısallaştırılarak çalışmaya eklenen 103 adet GES analiz edilmiş ve bunlardan 9 adet çok uygun, 60 adet uygun, 33 adet orta uygun ve 1 adet uygun değil olarak değerlendirilmiştir.