Küreselleşme ve azalan yerel tatlar: Mısır Çarşısı örneği

Tarımsal üretimle birlikte gıda sektöründe de küreselleşmenin etkileri giderek daha fazla hâkim olmaktadır. Büyük firmalar tarım sektörüne hâkim oldukça, seri üretim yöntemlerine göre etkisiz kalan geleneksel yöntemlerle hasada dayalı olan köylünün birçok sorunu gündeme gelmektedir. Yerel gıdalar tüm dünyada standartlaşıyor ve egzotik tatların çoğu ya kayboluyor, tükenme tehlikesiyle karşı karşıya ya da artık egzotik olmayacak şekilde standartlaştırılıyor. İstanbul'daki Mısır Çarşısı, egzotik tatları ile turistlerin ilgisini çeken merkezlerden biri olmuştur. Çarşı, eskiden farklı baharatla özdeşleşmesine rağmen zeytin, balık, kahve gibi farklı ürün gruplarından yöresel yiyecekler sunardı. Çarşı, son zamanlarda standardizasyon ile karakterize edilen büyük bir sorunla karşı karşıyadır. Çarşıdaki dükkanlar, müşterilerine ucuz ve "doğru" ürünler sunabilmek için, standartlaştırılmış seri üretimden yararlanan büyük şirketlere kıyasla, kendilerine özgü yöntemlerle nispeten daha yüksek fiyatlarla ürün üreten küçük işletmelere sırtlarını dönmüşlerdir. Ürünlerin nitelikleri hızla değişmekle kalmamış, dükkanlar da mağazalarının türünü, sektörünü ve genel yapısını değiştirmiştir. Bu tez, böyle bir dönüşümün neden gerçekleştiği sorusunu ele almaktadır. Literatürde bu sorunun üç olası açıklaması tespit edilmiştir. Dönüşüm, a) serbestleşen ticarete ve küreselleşen dünyaya yönelik küresel eğilimlerin, b) aslında küresel eğilimlerle uyumlu olan Türkiye ekonomi politiğinin etkisinin veya c) değişen tüketici tercihlerinin bir sonucu olabilir. Bu soruların cevaplarının izini sürmek için, bu araştırma nitel verilerden, daha spesifik olarak iki aktör grubuyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden yararlanmıştır: 1) Mısır Çarşısı'ndaki mevcut dükkân sahipleri ve 2) bu dükkanlara yönelik üretim yapan mevcut ve eski tedarikçiler.