Gluten enteropatisine bağlı karaciğer nakli olan hastaların uzun dönem sonuçları

Giriş: Gluten enteropatisinde karaciğer tutulumu sık görülen bağırsak dışı bulgulardan biridir. Glutensiz diyete yanıt vermeyen son dönem karaciğer hastalarında karaciğer nakli altın standart yöntem olarak kabul edilmektedir. Çalışmamızın amacı, gluten enteropatisi nedeniyle karaciğer nakli yapılan hastalarda nakil sonrasındaki uzun dönem sonuçların retrospektif araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Gastroenteroloji Kliniğinde Ocak 2004 ile Aralık 2023 tarihleri arasında karaciğer nakli yapılan hastalardan doku transglutaminaz veya endomisyum antikor pozitifliği ile ve/veya biyopsi ile gluten enteropatisi tanısı koyulan 28 hasta dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, nakil tipleri, survi, nakil öncesi ve sonrası transglutaminaz pozitifliği, vücut kitle indeksleri, osteoporoz durumu, demir eksikliği anemisi, nakil sonrası biliyer komplikasyon, rejeksiyon ve nüks sıklıkları araştırıldı. Bulgular: Gluten enteropatisi nedeniyle karaciğer nakli yapılan 12 erkek, 16 kadın toplam 28 hasta mevcuttu. Hastaların 26'sına canlı nakil (%92.8); 2'sine kadaverik nakil uygulandı (%7.1). Hastalarımızın 1, 3, 5 ve 10 yıllık sağkalım oranlarını sırasıyla; %92.9, %92.9, %84.4 ve %75 olarak bulunmuştur. Çalışmamızda hastaların %71.4'ünde biliyer komplikasyon gelişti. Hastaların hiçbirisine biliyer komplikasyon nedeniyle cerrahi tedavi uygulanmadı. Biliyer komplikasyonlu tüm hastalar endoskopik ve perkütan tedavi yöntemleri ile başarıyla tedavi edildi. Hastaların 11'inde (%39.3) rejeksiyon gözlendi. Hastaların %22.2'sinin nakil öncesi transglutaminaz düzeyi normal iken nakil sonrası bu oran %81.5 olmuştur ve normal olma oranı anlamlı şekilde artmıştır. Nakil öncesi ile nakil sonrası arasında BMI açısından olumlu yönde anlamlı farklılık görüldü (p<0.001). Tartışma: Gluten enteropatisinde karaciğer nakli sonrası yüksek sağkalım oranları başka tedavi seçeneği kalmamış son dönem karaciğer hastalıklarında oldukça tatmin edicidir. Sonuçlarımız, gluten enteropatisinde karaciğer naklinin kilo alımı ve çölyak antikorları üzerine anlamlı fayda sağladığını düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Çölyak hastalığı, Karaciğer transplantasyonu, Gluten enteropatisi