Göksu Deltası'ndaki deniz kaplumbağalarının üreme ekolojisi üzerine araştırmalar

Göksu Deltası'ndaki deniz kaplumbağalarının yuvalama dinamiklerini ve bunlara etki eden çevresel faktörleri bu tez çalışması kapsamında ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak amaçlanmıştır. Caretta caretta (Linnaeus, 1758) ve Chelonia mydas (Linnaeus, 1758) türlerine ait yuvaların temel bilgileri, predasyon oranları, taşınan ve orijinal yuvaların başarı oranları, yuva derinliği ve denize uzaklık gibi parametreler bu araştırmada detaylı bir şekilde incelenmiştir. Özellikle Caretta caretta bireylerine ait yuvalama başarı oranları, predasyon baskıları ve sıcaklık gibi faktörlerin etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, yuvaların sıcaklık profilleri ve bu profillerin cinsiyet oranları üzerindeki etkilerini de içermektedir. Türkiye'deki önemli yuvalama kumsallarından birisi olan Göksu Deltası'nda gerçekleştirilmiş olan bu çalışma kapsamında 2022 yılında deniz kaplumbağalarının üreme faaliyetleri incelenmiştir. Göksu Deltası'nda 760 olarak isimlendirilen kumsalda üreme sezonu boyunca gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde 70'i Caretta carretta, 10'u ise Chelonia mydas yuvası olmak üzere toplam 80 yuva tespit edilmiştir. Toplam 6270 yumurta tespit edilmiştir; bunlardan 861'i predasyona uğramış, 152'si hasar görmüş, 1962'sinde gelişim gözlenmemiş ve 704'ünde embriyonik gelişim başlamış ancak tamamlanmamıştır. Toplam yumurtaların sadece %35'i gelişim göstererek denize ulaşabilmiştir. Ayrıca 6 tane Caretta caretta yuvasına sıcaklık sensörleri yerleştirilerek kuluçka dönemi boyunca yapılan ölçümlerde, ortalama kuluçka sıcaklığı 31,3 °C, yuva başarısının %70 olduğu tespit edilmiş ve cinsiyet dağılımının ise %85'inin dişi olduğu tahmin edilmiştir. Tez kapsamında, Caretta caretta'nın yuvalama faaliyetleri ve bunlara etki eden faktörler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Tespit edilen toplam 80 yuvadan 25 yuva predasyona uğramış ve bunlardan sadece 5 tanesinde yuva gelişiminin devam ettiği tespit edilmiştir. 20 yuvada ise tüm yumurtalar çakal veya köpek tarafından parçalanmıştır. Tespit edilen tüm yuvalar en kısa sürede kafeslenmesine rağmen başta Temmuz ayında oluşturulan yuvalarda olmak üzere yuvaların %31,2'sinde predasyon gözlenmiştir. Su basması gibi çeşitli çevresel baskılardan korumak amacı ile 20'si Caretta caretta, 2'si ise Chelonia mydas olmak üzere toplam 22 yuva daha güvenli bir konuma taşınmıştır. Orijinal ve taşınan yuva başarılarının ortalamaları incelenmiş ancak istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Buna rağmen taşınmaması halinde ciddi baskılara maruz kalacak olan taşınan yuvalardan 12'sinden yavrular denize ulaşmıştır. Deniz kaplumbağalarının markalama çalışmaları kapsamında yuvalama döneminde gerçekleştirilen gece arazilerinde 9'u Caretta caretta 2'si Chelonia mydas olmak üzere toplam 11 birey markalanmıştır. Ayrıca önceki yıllarda yapılan çalışmalarda markalanmış bir birey de yeniden yakalanmış ve toplam 12 bireyin karapaks boyu ve eni ölçülmüştür. Bu araştırma, deniz kaplumbağalarının yuvalama alanlarının korunması ve yönetimi açısından önemli bilgiler sunmakta ve gelecekteki koruma stratejilerine yönelik bilimsel bir temel oluşturmaktadır.