Göksu deresi (İstanbul, Türkiye) su kalitesinin bentik makroomurgasız ve biotik indeks kullanılarak belirlenmesi

Göksu Deresi'nin bentik makroomurgasız ve biotik indeks kullanılarak su kalitesinin tespit edilmesi ve ülkemiz biyolojik envanterine katkıda bulunulması amacıyla Aralık 2017 ve Eylül 2018 tarihleri arasında beş istasyon seçilerek mevsimsel örnekleme yapılmıştır. Seçilen beş örnekleme noktasından su örnekleri alınarak fizikokimyasal parametreler incelenmiş, bentik makroomurgasız örnekleri toplanmış ve biotik indeksler uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, 33 takson ve m2'de 50.381 birey belirlenmiştir. Gastropoda klasisine ait 3 takson [(Physella acuta (Draparnaud, 1805), Planorbis planorbis (Linnaeus, 1758), Planorbarius corneus (Linnaeus, 1758)]; Oligochaeta subklasisine ait 10 takson [(Limnodrilus sp., Limnodrilus udekemianus (Claparède, 1862), Limnodrilus hoffmeisteri (Claparède, 1862), Nais pardalis (Piguet, 1906), Tubifex tubifex (Müller, 1774), Limnodrilus claparedeianus (Ratzel, 1868), Potamothrix hammoniensis (Michaelsen, 1901), Tubificinae, Enchytraeus buchholzi (Vejdovský, 1879), Lumbricidae)]; Bivalvia klasisine ait 1 takson [(Mytilus galloprovincialis (Lamarck, 1819)]; Crustacea subfilumu'na ait 2 takson [(Asellus aquaticus (Linnaeus, 1758), Gammarus sp.)]; Ephemeroptera ordosuna ait 1 takson [(Baetis sp.)];Odonata ordosuna ait 1 takson [(Orthetrum sp.)]; Diptera ordosuna ait 14 takson [(Chironomidae, Chironomus (Chironomus) riparius (Meigen, 1804), Endochironomus tendens (Fabricius, 1775), Cricotopus (Cricotopus) bicinctus (Meigen, 1818), Cricotopus (Cricotopus) cylindraceus (Kieffer, 1908), Tanypus punctipennis (Meigen, 1818), Procladius (Holotanypus) sp., Zavrelimyia melanura (Meigen, 1804), Endochironomus albipennis (Meigen, 1830), Tipula sp., Simulium sp., Sciomyzidae, Dolichopodidae, Ephydridae)] ve Polychaeta klasisine ait 1 takson [(Hediste diversicolor (Müller, 1776)] tespit edilmiştir. Makroomurgasızların belirlenmesinin yanı sıra su sıcaklığı (0C), pH, çözünmüş oksijen (mg/L), elektriksel iletkenlik (µS/cm), tuzluluk (ppm), derinlik (cm), akış hızı (m/s), amonyum azotu (NH4-N mg/L), nitrit azotu (NO₂-N µg/L), nitrat azotu (NO₃-N mg/L), ortofosfat (o-PO4 µg/L), toplam fosfor (TP µg/L), biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ5 mg/L) ve askıda katı madde (AKM g/L) ölçümleri de yapılmıştır. Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (2021)'e göre Göksu Deresi'nde ölçümü yapılan parametrelerin su kalite sınıfları belirlenmiştir. Su kalitesinin belirlenmesi amacıyla BMWP (Biyolojik İzleme Çalışma Grubu Biyotik İndeksi), ASPT (Her Taksonun Ortalama Değeri) ve BBİ (Belçika Biyotik İndeks) indeksleri hesaplanmıştır. Çalışmada Margalef ve Simpson çeşitlilik indeksleri uygulanmıştır. İstasyonlar arasındaki benzerlik oranını belirlemek için ise Sorensen ve Jaccard benzerlik indeksleri hesaplanmıştır. Verilerin analizi konusunda tanımlayıcı istatistikler; ortalama ve standart sapma değerleri ile sunulmuştur. Çalışmada fizikokimyasal parametrelerin faktör yapılarının incelenmesi için temel bileşenler analizi (PCA) yapılmıştır. Fizikokimyasal parametrelerin istasyon ve mevsimlere göre farklılığının incelenmesi için Kruskall Wallis testi uygulanmıştır. Farklı olan grupların belirlenmesi amacıyla All-pairwise yöntemi uygulanmıştır. Fizikokimyasal parametreler arasındaki ilişki varlığının tespit edilmesi amacı ile Spearman korelasyon analizi yapılmıştır.