Gölge neti altında yetiştirilen buckeye gala elma çeşidinde farklı malç uygulamaları ile meyve seyreltmesinin kalite ve verim üzerine etkileri

Bu çalışmada, farklı özelliklerdeki malç materyalleri (siyah, beyaz, gri renkli) ve meyve seyreltme uygulamalarının meyve verim ve kalitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Araştırma, 2019-2020 yılları arasında Antalya (Korkuteli ilçesi)'da yetiştirilen tam bodur elma anacına (M9) aşılı 'Buckeye Gala' elma çeşidi üzerinde yürütülmüştür. Kordon telli terbiye sisteminde yetiştirilen ağaçlar gölge neti altına alınmıştır. Deneme ağaçlarında; fenolojik gözlemlerin yanısıra meyve büyüme eğrilerinin oluşturulması için, meyve tutumundan derime kadar periyodik aralıklarla meyve eni ve boyu ölçülmüştür. Optimal derim olgunluğundaki meyve örneklerinde ise, ağaç başı verim, pomolojik ve kimyasal özellikler incelenmiştir. Fenolojik gözlem bulgularına göre; her iki deneme yılında da malç uygulamaları arasında sadece birkaç günlük farklılık olduğu belirlenmiştir. 2019 yılında 'Buckeye Gala' elma çeşidinde malç uygulamaları ve kontrol grubunda sırasıyla; çiçeklenme başlangıcı tarihinde (12 Nisan ve 15 Nisan) 3 günlük; çiçeklenme sonunda (25 Nisan ve 29 Nisan) 4 günlük bir farklılık belirlenmiştir. Malç uygulamaları ve kontrol grubu arasında derim tarihleri (21 Ağustos) bakımından ise bir farklılık gözlenmemiştir. 2020 yılında da malç uygulamaları ve kontrol grubunda sırasıyla; çiçeklenme başlangıcı tarihinde (12 Nisan ve 16 Nisan) 4 günlük; çiçeklenme sonunda (27 Nisan ve 30 Nisan) 3 günlük bir farklılık görülmüştür. Derim tarihi (24 Ağustos) bakımından ise, malç uygulamaları ve kontrol grubu arasında ilk deneme yılında olduğu gibi yine bir farklılık görülmemiştir. Deneme yıllarına göre meyve derimi tarihleri Ayrıca, 'Buckeye Gala' elma çeşidinde meyvelerin en ve boy gelişim değerlerinin Antalya (Korkuteli) ekolojik koşullarında; meyve tutumundan (Mayıs ayı) Haziran başına dek daha yavaş arttığı ve bu artışın Temmuz ortasına kadar biraz hızlandığı, daha sonra ise derim zamanına (Ağustos sonu) dek azalan hızla devam ederek, tek (=basit) sigmoid bir gelişme eğrisi oluşturduğu belirlenmiştir. 2019 ve 2020 deneme yıllarında, seyreltme yapılan ve seyreltilmeyen ağaçlarda derim zamanında ölçülen meyve eni değerleri, meyve boyu değerlerinden daha yüksek bulunmuştur.Pomolojik ölçüm bulgularına göre; deneme yıllarında, tüm uygulamalarda ortalama meyve ağırlığı; seyreltilen ağaçlarda (148.30 g), seyreltilmeyen ağaçlardan (139.85 g) daha fazla bulunmuştur. Ayrıca, deneme yıllarındaki ort. meyve ağırlığı değerleri seyreltilmeyen ağaçlarda en yüksek gri (144.01 g) ve beyaz (141.93 g) plastik malç uygulamalarından, seyreltilen ağaçlarda ise siyah (153.59 g) ve gri (150.76 g) plastik malç uygulamalarından elde edilmiştir. En düşük ort. meyve ağırlığı değerleri ise; hem seyreltilen (134.78 g) hem de seyreltilmeyen (136.63 g) ağaçlarda kontrol gruplarından belirlenmiştir. Deneme yıllarına göre ort. meyve boyu ve meyve eni değerlerinde; seyreltilmeyen ağaçlardaki malç uygulamaları arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık belirlenmemiştir. Ortalama meyve boyu değerleri, seyreltilen ağaçlarda tüm malç uygulamalarında (62.48-61.41 mm), kontrol (59.44 mm) grubuna göre daha fazla belirlenmiştir. Ortalama meyve eni değerleri de yine seyreltme uygulamasında, tüm malç uygulamalarında (68.87-67.42 mm), kontrol (65.66 mm) grubundan daha yüksek bulunmuştur. Her iki deneme yılında da en az ort. çiçek çukuru genişliği, seyreltilen ağaçlarda gri (10.08 mm) renkli; seyreltilmeyen ağaçlarda ise beyaz (10.17 mm) renkli plastik malç uygulamalarından elde edilmiştir. Deneme yıllarındaki ort. meyve hacim değerleri, seyreltilen ağaçlarda (170.87 ml), seyreltilmeyen ağaçlardan (163.71 ml) daha fazla belirlenmiştir. Ayrıca, tüm malç uygulamalarında hem seyreltilmeyen (165.68-164.28 ml), hem de seyreltilen ağaçlarda (178.25-173.35 ml) ort. meyve hacim değerleri kontrol gruplarından daha yüksek bulunmuştur. Ortalama meyve eti sertliği, tüm uygulamalarda seyreltilen ağaçlarda (7.69 kg/cm2), seyreltilmeyen ağaçlardan (7.50 kg/cm2 ) daha yüksek bulunmuştur. Yine en düşük ortalama meyve eti sertliği seyreltilmeyen ağaçlarda; beyaz (7.32 kg/cm2) ve gri (7.45 kg/cm2) plastik malç uygulamaları; seyreltilen ağaçlarda ise siyah (7.41 kg/cm2) plastik malç uygulamasından elde edilmiştir. Kimyasal analiz bulgularına göre; deneme yıllarında en yüksek ort. SÇKM değeri, seyreltilmeyen ağaçlarda kontrol (%13.62) grubu ve siyah (%12.98) plastik malç uygulaması; seyreltilen ağaçlarda ise, yine kontrol (%14.23) grubundan elde edilmiştir. Deneme yıllarındaki ort. SÇKM değerleri, tüm uygulamalarda seyreltme yapılan ağaçlarda (%13.41), seyreltilmeyen ağaçlardan (%12.80) daha fazla belirlenmiştir. İki deneme yılındaki en yüksek ort. TEA miktarı, seyreltilmeyen ağaçlarda siyah malç uygulaması ile kontrol (0.34 g/100ml) grubundan; seyreltilen ağaçlarda ise yine kontrol (0.33 g/100ml) grubundan bulunmuştur. Deneme yıllarındaki ort. TFM miktarı seyreltme yapılmayan ağaçlarda uygulamalara göre, 107.32 mg GAE/L (siyah plastik malç) ile 87.68 mg GAE/L (kontrol grubu) arasında; seyreltme yapılan ağaçlarda ise, 114.75 mg GAE/L (kontrol grubu) ile 92.22 mg GAE/L (gri plastik malç) arasında değişiklik göstermiştir. Ayrıca, iki deneme yılında, tüm uygulamalarda ort. TFM miktarının; seyreltilen ağaçlarda (100.46 mg GAE/L), seyreltilmeyen ağaçlardan (95.24 mg GAE/L) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırma bulgularımızda genelde, seyreltme yapılan ağaçlarda güney yönde yetişen meyvelerin ağırlık, hacim, en ve boy ölçüm değerleri ile SÇKM miktarı ve TFM madde miktarı ve renk oluşumunun kuzeydeki meyvelerden daha yüksek oldukları ve bu durumun meyve kalitesini olumlu etkilediği belirlenmiştir.