Görev temelli kültürlerarası yeterlik eğitim programının üniversite öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık, etnikmerkezcilik, kültürel zekâ düzeyleri ile çokkültürlü kişilik özellikleri üzerinde etkililiği

Bu araştırmanın amacı; Kültürlerarası İletişim dersinde araştırmacı tarafından tasarlanıp uygulanan 'Görev Temelli Kültürlerarası Yeterlik Eğitim Programı'nın üniversite öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık, etknikmerkezcilik, kültürel zekâ düzeyleri ile çokkültürlü kişilik özellikleri üzerinde etkililiğini incelemek ve ilgili programa ilişkin katılımcı öğrenci görüşlerini saptayarak üniversitelerde kültürlerarası yeterliği geliştirme sürecinde kullanılabilecek bir eğitim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesidir. Yukarıdaki temel amaç doğrultusunda açıklayıcı karma yöntem deseninin kullanıldığı araştırma sürecinde üniversite öğrencilerinden aşamalar halinde nicel ve nitel veri toplanmıştır. Araştırma; Uşak Üniversitesi İletişim Fakültesinde öğrenim gören Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü ile Gazetecilik Bölümü 3. Sınıf örgün ve ikinci öğretim öğrencilerinden seçmeli kategoride "Kültürlerarası İletişim" dersi alan yüz öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın nicel boyutunda ön test /son test kontrol (karşılaştırma) gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubuna Kültürlerarası İletişim dersi kapsamında bir müdahale programı olarak sunulan "Görev Temelli Kültürlerarası Yeterlik Eğitim Programı"nın etkililiğini araştırmak için uygulamaya başlamadan önce ve uygulama tamamlandıktan sonra deney ve karşılaştırma gruplarına ön test ve son test niteliğinde Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği, Etnikmerkezcilik Ölçeği, Kültürel Zekâ Ölçeği ile Çokkültürlü Kişilik Ölçeği ve Katılımcı Bilgi Formunun da yer aldığı veri toplama araçları uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutundaki veri seti, araştırmacı tarafından tasarlanıp uygulanan "Görev Temelli Kültürlerarası Yeterlik Eğitim Programı" kapsamında haftalık oturumlarda programa katılan öğrencilerden toplanan görüş belirtme formları ile oturum değerlendirme formları ve araştırmanın son aşamasında programın tamamlanmasını takiben programa katılan deney grubu öğrencilerinden oluşan iki grupla gerçekleştirilen odak grup görüşmeleri aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutundaki verileri analiz etmede tüm istatistiksel işlemler SPSS 25 veri analizi programında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde araştırmanın kavramsal çerçevesi dikkate alınarak betimsel analiz yönteminden faydalanılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen sonuçlar deney grubunda yer alan öğrencilerin Görev Temelli Kültürlerarası Yeterlik Eğitim Programı tamamlandığında kültürlerarası duyarlılık, kültürel zekâ düzeyleri ile çokkültürlü kişilik özelliklerinden kültürel empati, sosyal girişkenlik ve açık görüşlülük puanlarında anlamlı farklılığa yol açmakla birlikte katılımcıların etnikmerkezcilik düzeylerini kısmen azalttığını ortaya koymuştur. Araştırmanın nitel verilerinden elde edilen sonuçlar ise katılımcıların kültürel farklılıkları anladığını ve içselleştirdiklerini, farklılıklara ilişkin olumlu duyguya sahip olduklarını, yapılan uygulamalarla kültürlerarası duyarlılık geliştirdikleri; kültürlerarası duyarlılığın çeşitli basamaklarında olmalarına rağmen bulundukları basamağın üstüne çıkma eğiliminde oldukları; kültürel zekâ göstergelerine sahip oldukları, kültürel bilgilerini gözden geçirerek farklı kültürlere ilişkin bilgi dağarcıklarını genişlettikleri; çokkültürlü kişilik özellikleri içinde yer alan kültürel empati, sosyal girişkenlik ve açık görüşlülük açılarından da yatkınlık gösterdikleri ve olumlu tutum sergiledikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Uygulanan programa ilişkin katılımcıların görüşlerinden elde edilen nitel sonuçlara göre programın içeriğinin ve uygulanan etkinliklerin farklı kültürlerden insanları doğru anlama, kendinin farkına varmada artış, farklı kültürlere ilgiyi artırma, sahip oldukları önyargılara ilişkin daha geniş bir farkındalık ve farklılıklara saygı gibi açılardan etkili olduğu gözlemlenmiş ve program çerçevesinde ugulanan oturumların %97,20'sinin katılımcılarca faydalı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Kültürlerarası Yeterlik, Kültürlerarası Duyarlılık, Etniknerkezcilik, Kültürel Zekâ, Çokkültürlü Kişilik, Karma Yöntem Araştırması