Görme engelliler için ses destekli ölçme değerlendirme ortamı model önerisi

İdealde, eğitim öğretim hayatında engeli olsun ya da olmasın tüm bireyler eşit haklara sahiptir. Oysaki engel grubundaki bireyler ölçme ve değerlendirme süreçlerinde engeli olmayanlara göre hazırlanmış içerik ve sınav formatları gibi zorlukların üstesinden gelmek zorunda kalmaktadırlar. Görme unsuru öğrenme süreçlerinde en büyük role sahip duyudur. Görme engelli bireylerde ise bunun yerini dokunma ve işitme duyuları ağırlıklı olarak devralmaktadır. Bu çalışmada görme engelli bireylere, eğitim öğretim hayatlarında katkı sağlayacağı ön görülen ses destekli ölçme değerlendirme ortamı modeli tasarlanmıştır. Görme engelli bireylerin, engeli olmayanlara göre hazırlanmış içerik ve sınav formatları gibi karşılaştıkları zorlukların azaltılarak, eğitim-öğretim süreçlerine daha yoğun katılımlarına destek olunması amaçlanmaktadır. Günümüzde COVID-19 pandemi süreciyle birlikte, öneminin daha fazla hissedildiği uzaktan eğitimde, ölçme değerlendirme süreçlerinde sınava katılan bireylerin kontrolü de ön plana çıkmıştır. Çalışmada biyometrik verilerden olan ses ile çevrimiçi sınav kontrolü, kullanıcı oturum devamlılığı kontrolüne dayalı başarımının analizini ve sistemin kullanışlılığına ilişkin kullanıcı deneyimlerinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Başarım analizinde, toplam 44 (14 görme engelli, 30 engeli olmayan) katılımcıya ait 1760 girişimin başarı oranları analiz edilmiştir. Konuşmacı tanıma için, oturum oluşturma ve oturum devamlılığında Mel Frekansı Kepstrum Katsayıları (MFCC) öznitelik çıkarımı ve Dinamik Zaman Bükmesi (DTW) yöntemleri kullanılmıştır. Sistemin kullanışlılığının analizinde tarama modeli tercih edilmiş, gönüllük esasıyla katılım gösteren 14 görme engelli bireyin görüşleri değerlendirilmiştir. Nicel ve nitel veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda ses destekli sınav yönetiminde %96,5 başarım elde edilmiştir. Kullanıcı deneyimine ilişkin bulgulara göre, sesli sınav sisteminin kullanım alışkanlıklarına uygun olduğu; ses desteği, klavye desteği, ekran okuma gibi sistem bileşenlerinin, içeriğin anlaşılabilirliğine katkısının kayda değer oranda olumlu olduğu bulgulanmıştır. Çalışma, katılımcıların bir başka kişiye ihtiyaç duymadan, mekandan bağımsız olarak, kişiselleştirilebilir çevrimiçi sayfalarda, biyometrik veriler yardımıyla tek başlarına çevrimiçi ölçme değerlendirme etkinliklerini gerçekleştirebilecekleri hipotezini doğrulamıştır.