Grip aşısı tercihinde ekonomik ve davranışsal faktörler

İnfluenza, bireylerde ciddi semptomlara yol açan önemli bir solunum yolu virüsüdür. Küresel düzeyde her yıl yaklaşık 1 milyar kişi influenza virüsüne yakalanmaktadır. Ayrıca bu virüs her yıl milyonlarca kişinin iş ve eğitim hayatının aksamasına sebep olmaktadır. Tarihsel süreçte grip kaynaklı salgınlar milyonlarca kişinin ölmesine ve ciddi ekonomik kayıplar yaşanmasına yol açmıştır. Diğer solunum yolu hastalıkları ile karşılaştırıldığında daha fazla salgın riskine sahip olan bu virüs türü pandemi oluşturma tehlikesi olan tek solunum yolu virüsüdür. Grip hastalığına karşı en etkili yöntem olan grip aşıları yaklaşık 100 yıldır kullanımda olsa da hem Türkiye'de hem de Dünyada aşı satın alma kararlarındaki irrasyonellik devam etmektedir. Bu çalışmada bireylerin grip aşısı satın alma kararına etki eden ekonomik ve davranışsal faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Özellikle Türkiye gibi hızlı epidemiyolojik geçiş yaşayan ülkelerde aşı satın alma kararına etki eden ekonomik ve davranışsal faktörlerin belirlenmesinin hem ekonomik hem de toplumsal kazanımlar sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışma kapsamında Erzurum ilinde ikamet eden yetişkin bireylere anket uygulanmış ve elde edilen veriler logit ve probit modeller kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre yaş ve gelir düzeyi grip aşısı satın alma kararını etkileyen önemli değişkenlerdir. Ayrıca aşının algılanan faydası, bireylerin fedakârlık derecesi, riskten kaçınma derecesi, zaman tercihi derecesi ve statüko yanlılığının varlığı bireylerin satın alma kararlarını etkileyen önemli davranışsal değişkenlerdir. Bu çalışmada grip aşısı satın alma kararlarında davranışsal iktisat faktörlerinin de etkili olduğu ortaya koyulmuştur. Bu durum geleneksel iktisadi faktörlerin yanı sıra davranışsal iktisat faktörlerinin de tüketici kararlarını açıklamada güçlü bir araç olduğunu göstermektedir. Çalışma sonuçlarının bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve halk sağlığının korunmasında politika yapıcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.