Gül-haç aydınlanmasının René Descartes felsefesi üzerindeki etkileri

Bu çalışmada, 17. Yüzyıl'da ortaya çıkan ezoterik ve siyasi bir hareket ile René Descartes'ın yaşamı ve felsefesindeki paralellikler araştırılmıştır. Kendilerine Gül-Haç Kardeşleri ismini veren gizemli bir topluluk 1614, 1615 ve 1616'da yayınladıkları üç manifesto ile mezhep çalkantıları ve Otuz Yıl Savaşlarının öncesinin kaotik ortamında sarsılan Avrupa'da ciddi tartışmalara neden olmuştur. Birçok Avrupa ülkesinde dağıtılan manifestoların ilki olan Fama Fraternitatis'te manifestoların Avrupa'daki tüm bilginler ve ileri gelenler için yazıldığı belirtilmiş ve felsefenin, mikrokozmos-makrokozmos bağlamında, hakikat ışığını bulma ve içsel dönüşüm yolunda yeniden düzenlenmesi için yöntemler önerilmiştir. Bu öneriler çerçevesinde dönemin ruhuna özgü "genel reform" çağrısı yapılmış ve Papalık kurumu Dünyadaki kötülüğün ana kaynağı olarak gösterilmiştir. Biçim ve üslup açısından birincisiyle paralel bir dil kullanan ikinci manifesto Confessio Fraternitatis'te tüm kitapların bilgisini taşıdığı söylenen "Dünya Kitabı" isimli bir kitaptan bahsedilmiş ve bu kitabın Gül-Haç Kardeşlerinin sahip olduğu ilmin ışığında okunabileceği vaat edilmiştir. Üçüncü manifesto Christian Rosenkreutz'un Kimyasal Düğünü ise ilk iki manifestodan farklı olarak daha çok bir komedya tarzında yazılmış, tarikatın kurucusu Rosenkreutz'un içsel yolculuğu anlatılmıştır. Manifestoların ortaya çıkışından sonra Avrupa'da birçok yazar, bilim adamı ve filozof GülHaç Kardeşlerine üye olmakla ya da onların düşüncelerine sempati duymakla suçlanmıştır. René Descartes'ta bu suçlamalara maruz kalmıştır. Özellikle tarikatın kurallarına uygun olarak çok fazla yer değiştirmesi, Dünya Kitabından bahsetmesi, daha çok Katolik olmayan ülkelerde yaşaması ve felsefesinde yer alan Gül-Haç düşüncesiyle paralel noktalar Descartes'ın bu tarikatla yolunun kesiştiği şüphesi uyandırmıştır. Bu bağlamlardan yola çıkarak Descartes'ın eserlerinde Gül-Haç Kardeşlerinin izlenimleri aranmış, Descartes'ın özellikle gençlik döneminde bu tarikatla yolunun kesiştiği, erken ya da geç dönem eserlerinde bu tarikatın düşünce sisteminden esintiler olduğu konusunda güçlü bulgulara ulaşılmıştır.