Gümüşhane'de bulunan Astragalus microcephalus Willd. ve Astragalus plumosus Wild. bitkilerinin oksidatif hasara karşı koruyucu ve antidiyabetik etkilerinin incelenmesi

Gümüşhane ilimiz bulunduğu coğrafi konumdan dolayı farklı iklimlerin etkisi altında kalmıştır. Bu durum ilimizin bitki örtüsü bakımından zengin olmasına ve çeşitli Astragalus türlerine ev sahipliği yapmasına sebep olmuştur. Astragalus cinsi Fabaceae familyasına dahil olup Astragalus türlerinin antioksidan, anti-inflamatuar, antimikrobiyal, antidiyabetik, yaşlanmayı geciktirici ve antiviral etkinlikleri belirlenmiştir. Söz konusu bu etkilerinin bitkilerin içeriğinde bulunan fenolik bileşikler ve saponinlerden kaynaklandığı bildirilmektedir. Bu türlerin yaprak ekstraktlarının, kimyasal ve biyoaktif özellikleri toplam polifenolik içerik, toplam flavonoid içerik, demir indirgeyici güç, hemoliz inhibisyonu, alfa-glukozidaz inhibisyonu ile serumda oksidatif hasar analizleri spektrofotometrik yöntemler kullanılarak belirlendi. Çalışılan bitki ekstraktlarının en yüksek toplam polifenol içeriği gram örnek başına Astragalus plumosus'un etanollü esktraktında 13.9 mg, Astragalus microcephalus'un etanollü ekstraktında ise 14.8 mg gallik asit eşdeğeri olarak bulundu. Bitkilerin en yüksek toplam flavonoid içerikleri gram örnek başına A. plumosus'un PBS'li ektraktında 4.19 mg, A. microcephalus'un sulu ekstraktında 6.18 mg kuersetin eşdeğeri olarak bulundu. Bitkilerin en yüksek demir indirgeyici güç aktivitesine gram örnek başına A. plumosus'un PBS'li ekstraktında 13 mg, A. microcephalus'un sulu ekstraktında 13.8 mg troloks eşdeğeri olarak bulundu. Bitki ekstraktlarının en yüksek DPPH radikalini giderme aktivitesi A. plumosus'un sulu ekstraktında %14.6 ve A. microcephalus'un PBS'li ekstraktında %19 olarak bulundu. A. plumosus ve A. microcephalus 25 mg/mL etanol ekstraktlarının en yüksek alfa glukozidaz inhibisyonu A. plumosus ekstraktında %39.9 olarak bulundu. A. plumosus ve A. microcephalus bitkilerinin üç farklı konsantrasyonda hazırlanan PBS'li ekstraktlarındaki en yüksek hemoliz ihhibisyonu değeri A. plumosus ekstraktında %97.7 olarak bulundu. A. plumosus ve A. microcephalus bitkilerinin PBS'li ekstraktlarında TAS değerleri sırasıyla 1.41 ve 1.44 mmol troloks eşdeğeri şeklinde, TOS değerleri 25.8 ve 24.7 µmol H2O2 eşdeğeri olarak OSİ değerleri ise sırasıyla 1.83 ve 1.71 µmol H2O2 Eq/L şeklinde verildi. Yapılan bu çalışma sonucunda bitki ekstraktlarımızın alfa glukozidaz enzim inhibisyonu ve hemoliz inhibisyonunu sağladığı, serumda oluşturulan oksidatif hasarın bitki ektraktları tarafından giderildiği sonucuna varıldı. Bu sonuçlar doğrultusunda bitkilerimizin biyoteknoloji alanında alternatif, tamamlayıcı bir ürün olarak oksidatif hasarın sebep olduğu hastalıkların tedavisinde gıda ve ilaç olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.