Gün öncesi piyasasında saatlik ve günlük elektrik fiyatları tahmini

Türkiye ekonomisinde, nakit giriş ve çıkışlarının büyük miktarlarda olduğu enerji sektörü, ciddi bir etkiye sahiptir. Yer altı kaynakları bakımından, kendi ihtiyacını karşılamaktan çok uzakta olan Türkiye, petrol ve doğal gaz gibi sanayide ve günlük yaşamda gereklilik haline gelmiş kaynaklara büyük bedeller ödeyerek ithal etmektedir. Bu büyük riski minimize edebilecek politikalar geliştirilmekte, özellikle elektrik üretiminde mevsimler arası farklılık gösteren arz güvenliği konusu, kaynak çeşitliliği ile daha güvenilir hale getirilmeye çalışılmaktadır. Elektrik piyasasında, yeni yapılanmasıyla birlikte düzenleyici ve denetleyici rol üstlenen kamu, enerji sektöründeki yatırımları da özel sektöre bırakmakta, hatta özelleştirmeler yoluyla EÜAŞ'ın pazar payı düşürülmektedir. Güncel haliyle elektrik piyasasında üreticiler, elektrik ticaretinde rekabet edebilmek için, yüksek verimli teknolojilere yönelmekte, tüketiciler ise, en uygun fiyattan elektrik ihtiyaçlarını karşılayabilmektedirler. Katılımcılar için piyasada oluşacak fiyatları tahmin etmek, maksimum karlılık adına stratejilerini ve piyasadaki konumlarını belirlemede büyük önem taşımaktadır. Elektrik piyasasında, ikili anlaşmalarla elektrik satışı yapan şirketler için fiyatların aylık veya dönemlik tahmin edilmesi, yapılacak anlaşmaların ticari değerini belirlerken, gün öncesi piyasada elektrik ticareti yapan piyasa oyuncuları için ise elektrik fiyatlarının tahmini, üretim planlarını belirlemekte, özellikle doğalgaz santralleri için verecekleri teklifler açısından büyük önem arz etmektedir. Hatta, enerji sektöründe santral yatırım planı olan firmaların yaptıkları fizibilite çalışmalarında, gelirlerini teşkil eden elektrik satış rakamları yeteri kadar öngörülerbilir olmak zorundadır. Tüm bunlar, yani gerçekçi fiyat tahminleri, uygulanabilir projelerin ülkeye kazandırılması ve nihai tüketicinin en ucuz elektriği tüketebilmesi anlamına gelmektedir. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki, ülke ekonomisinin ve piyasanın dengeli halde olması, dışsal veya içsel sebeplerle dalgalanmaması, fiyatların tahmin edilebilir ve öngörülebilir olmasında önemli etkenlerden biridir. Bu çalışmada, gün öncesi piyasada oluşan elektrik fiyatları saatlik ve günlük ortalama şeklinde tahmin edilmeye çalışılmıştır. Çalışma boyunca 2010, 2011, 2012, 2013 yıllarına ait farklı parametre kümeleri kullanılmış, tahmin metodu olarak ise regresyon analizi ve yapay sinir ağları tercih edilmiştir. Sonuç olarak, yapılan her bir tahmin çalışmasında kullanılan parametrelerin ağırlıkları saptanmış, 2014 yılına ait saatlik ve günlük ortalama elektrik fiyatları tahmin edilmiştir. Oluşturulan tahmin modelleri ile elde edilen fiyatlar, gerçekleşen fiyatlarla kıyaslanmış, hataları ve başarıları ortaya konulmaya çalışmıştır. Gerçekleşen ve tahmin edilen fiyatlar arasındaki sapmalar, MAPE ve RMSE hata ölçütleri ve NASH başarı ölçütü ile değerlendirilmiştir.