Güncel bir kelime öğretimi modelinin eğitiminden yansımalar: Sınıf öğretmenlerinin F.R.I.E.N.D. smodeline ilişkin görüş ve önerileri

Dil, iletişimin en temel unsurlarından birisidir. Geçmişten günümüze, insanlık tarihi boyunca toplumların anlaşması, kültürlerin aktarımı ve insanın sosyal bir varlık olması dilin sayesinde gerçekleşmiştir. Sahip olduğumuz düşünceleri başkalarıyla paylaşabilmenin, toplumda söz sahibi olmanın ve insanlığın olmazsa olmazı olan iletişimi sağlayabilmenin en temel yapı taşlarından birisi kelimelerdir. Bireyin kendisini en iyi şekilde ifade edebilmesinin anahtarı kelime bilgisidir. Sahip olunan kelime bilgisi, kelime hazinesini meydana getirir. Kelime hazinesi bir milletin tarihi geçmişi ve kültürüdür. Bu sebeple bir toplumu analiz ederken o toplumun sahip olduğu kelime hazinesi de incelenmelidir. Bir toplumdaki bireylerin düşünce yapısı, saygınlık kazanmaları, temel dil becerilerini yerine getirebilecek alt yapıya sahip olmaları, mevcut kelime bilgilerinin oluşturduğu kelime hazinesine bağlıdır. Kelime hazinesi çocukların sosyal beceri ve akademik başarılarına etki eden önemli faktörlerden birisidir. Çünkü okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerinin temelini kelime hazinesi oluşturmaktadır. Bu becerilere sahip olabilmek için kelime öğretimi sağlam bir öğretim çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. Öğrencilerin tanınan kelime sayıları arttırılarak kelime hazinesine katkı sağlamak oldukça önemlidir. Bu bağlamda güncel ve etkili kelime öğretimi model ve yaklaşımlarına ihtiyaç duyulduğu açıkça görülmektedir. Literatür incelendiğinde F.R.I.E.N.D.S modelinin kapsamlı bir kelime öğretimi sağladığı ifade edilmektedir. F.R.I.E.N.D.S modeli belli bir öğretilebilir an içerisinde sıkıştırılmadan kelime hazinesine kalıcı kelimelerin yerleşmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin kelime hazinesini geliştirmek amacıyla oluşturulmuş F.R.I.E.N.D.S modelini dört oturumdan oluşan bir eğitimle sınıf öğretmenlerine tanıtmak ve eğitim sonrasında bu modelin ilkokul öğrencilerine uygulanabilirliği hakkında sınıf öğretmenlerinin görüş ve önerilerine başvurmaktır. Dört oturumda gerçekleştirilmiş eğitim sürecinde kelime hazinesini geliştirmeyi hedefleyen F.R.I.E.N.D.S modelinin her bir basamağı detaylı bir şekilde öğretmenlere sunulmuştur. Bu eğitimde öğretmenlerin F.R.I.E.N.D.S modelini daha iyi anlamalarını sağlamak amacıyla hem kuramsal bilgilere hem de örnek etkinliklere yer verilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Bartın ilinde öğretmenlik yapmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından uzman görüşüne başvurularak hazırlanan yarı yapılandırılmış "Görüşme Formu", ''Gözlem Formu'' ve ''araştırmacı günlüğü'' kullanılmıştır. Veriler nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi ile elde edilmiştir. Elde edilen bulgular MAXQUDA 20 programına aktarılmış ve program üzerinden kodlamalar sağlanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcı sınıf öğretmenleri F.R.I.E.N.D.S modelinin basamaklarının birbirinden bağımsız bir şekilde uygulanmasını, modelin uygulanması için gerekli şartlar olan sınıfın fiziksel koşullarının sağlanmasını, öğrencilerin akademik başarı seviyelerinin modelin uygulanabilmesi için önemli olduğunu ve yeterli ders süresinin sağlanmasının gerekli olduğunu ifade etmişlerdir. Bununla birlikte araştırmaya katılan sınıf öğretmenleri modelin basamaklarının geliştirmeye açık olduğunu ve ilkokul döneminde kelime öğretimi sürecinde uygulanabilir olduğunu belirtmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular temelinde çeşitli önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: kelime öğretimi, kelime hazinesi, F.R.I.E.N.D.S modeli, sınıf öğretmenleri