H. 1248-1253/M . 1832-1837 tarihli Rum Atik Berat ve Ahkâm Defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim cemaatler için tutulan defterler içerisinde olan H. 1248-1253/M. 1832-1837 tarihli Rum Atik Berat ve Ahkâm Defteri'nin tüm hükümlerini transkripte etmek ve elde edilen bilgiler ışığında XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetinde olan Rum Milleti'nin statüsünü değerlendirmektir. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nde adalet mekanizmasının nasıl çalıştığına dair bilgiler verilip; adaletin tesisi bağlamında önemli bir organ olan Divan-ı Hümayun'un işleyişi ve statüsüne değinilmiştir. Daha sonra Osmanlı Devleti'nin arşiv ve defter tutma geleneği üzerinde durulmuş, bu çalışmaya konu olan H. 1248-1253/M. 1832-1837 tarihli Rum Atik Berat ve Ahkâm Defteri'nin yapısı ve içeriğinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde klasik dönemde Osmanlı Devleti'nin gayrimüslim tebaasının yönetimi kapsamında Rum Milleti'nin durumu detaylandırılmış, Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda (Sultan II. Mahmut dönemi) gayrimüslim tebaanın idaresi kapsamında Rum Milleti'nin ve millet reislerinin statüsü hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise söz konusu olan defterdeki hükümlerin tam metin olarak Latin harflerine çevirisi yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise defterde yer alan hükümlerin genel bir değerlendirmesi yapılmış ve bu çalışmaya konu olan dönemde Osmanlı Deveti'nin Rum tebaaya dönük politikları irdelenmiştir. Bu bölümde hükümlerden çıkarılan sonuçlar yine hükümlerin muhtevasından hareketle yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Sultan II. Mahmud, Divan-ı Hümayun, Ahkâm Defteri, Rum Milleti