Hacı Ahmed b. Seyyid el-Bigavî ve Terceme-i Avârifu'l-maârif'i (22-43. bablar)

Osmanlı dönemi telif, tercüme ve şerh çalışmalarının en hareketli olduğu XV. yüzyıldaki âlimlerden Hacı Ahmed b. Seyyid el-Bigavî, önemli bir tasavvuf klasiği olan Ebû Hafs Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî'nin (ö. 632/1234) Avârifu'l-maârif isimli eserinin bilinen ilk ve tek Türkçe tercümesini yapan müelliftir. Tasavvufun şeriata uygunluğunu ve onun amelî yönünü yansıtan, tekke âdâb ve erkânını anlatan Avârifu'l-maârif, altmış üç bölümden müteşekkildir. Hacı Ahmed b. Seyyid el-Bigavî, entelektüel muhitlerde ilgi uyandıran, tekkelerde başucu kitabı olan bu eseri Terceme-i Avârifu'l-maârif adıyla tercüme ederek, Arapça bilmeyenlerin faydasına sunmuştur. Çalışmasında dönemin tefsir ve hadis kaynaklarından faydalanarak bazı kısımları ayrıca yorumlamış, tasavvuf kaynaklarından nakillerle kimi hususların anlatımını desteklemiştir. Bu çalışmada Hacı Ahmed Bigavî 'nin hayatı, eserleri, tasavvufî yolu ile bahsi geçen tercümesi konu edilmiştir. Tercümenin 22 ve 43. bablarının latinize çalışması ve bu bablarda Hacı Ahmed Bigavî'nin kendi fikriyatı doğrultusundaki katkıları değerlendirilmiştir. Ayrıca Terceme-i Avârifu'l-maârif'teki ifadeler ışığında Sühreverdî ve Avârif algısı ortaya koyulmuştur. Böylelikle Hacı Ahmed Bigavî ve eserinin daha yakından tanınması gaye edilmiştir. Tercümesinde ele aldığı konulardan öne çıkan esasların bilinmesi, özellikle değindiği noktalarda Hacı Ahmed Bigavî'nin fikirlerinin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Tasavvuf literatürüne son derece önemli bir eserin Türkçe tercümesini kazandırmış olan Bigavî, tevâzu sahibi, ilim ehli ve sûfî çevrelerde saygı duyulan ve güvenilen bir şahsiyettir. Dönemindeki diğer sûfîler gibi o da Sühreverdî ve eserini, vuslat yolundaki sûfîleri ilâhi feyiz ve keşiflere ulaştırmada benzersiz bir rehber olarak görmektedir.