Hadis alma ve nakletme yollarından vicâde yöntemi

Hadis kaynaklarına güven duyulması ancak onların hangi yöntemler kullanılarak meydana getirildiğinin bilinmesiyle mümkün olabilecektir. Bu yöntemler hadis alma ve nakletme yöntemleri olarak bilinmektedir ki bunlardan biri de 'vicâde'dir. Tezde hadis usulü eserlerinde incelenen vicâdenin mahiyeti ve bu tür rivâyetlere yaklaşımlar kapsamlı bir şekilde ele alınarak rivâyet külliyâtının değerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Vicâde kavramının lügat ve ıstılâhî manasının ele alındığı birinci bölümde, rivâyet ederken kullanılan ıstılahlar, dâhil edildiği hadis çeşidi ile birlikte diğer usul ıstılahlarıyla alâkası ve hassaten icâzet irtibatı açısından incelenmiştir. Hadis usulü kaynaklarındaki değerlendirmelerin ele alındığı ikinci bölümde aynı zamanda musennafât ile alâkalı öne sürülen vicâde hakkındaki mülâhazalara yer verilmiştir. Son dönemdeki vicâde yaklaşımlarının ele alındığı üçüncü bölümde ise vicâde yoluyla gelen hadislerin rivâyet ve amel edilmesi hakkındaki görüşler dile getirilmektedir. Araştırma neticesinde hadis alma ve nakletme yolları içerisinde vicâdenin, farklı sıralamalarla ve isimlerle ele alınmasına rağmen umûmiyetle son sırada değerlendirildiği müşahede edilmiştir. İlgili ıstılahın kullanılarak rivâyetin yapılabileceği ve vicâdeye güven tahakkuk ettiği takdirde ise amel etmenin câiz olduğu sonucuna varılmıştır.