Hadis usûlünde mu'allak kavramı

Hadis usûlü ilminin rivâyet literatürü ile irtibatının anlaşılması suretiyle bu ilmin işlevselliğinin ortaya konulması, ancak hadis usûlü ıstılahlarının içerik ve kapsamlarının bilinmesi ile mümkündür. Bu çalışmada, özellikle Buhârî?nin el-Câmi`u?s-sahîh?i ile yakından alâkalı olması hasebiyle önem arz eden mu`allak kavramının hadis usûlündeki yerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Tezin ilk bölümünde, ?isnadının baş tarafından bir veya birkaç râvînin hazfedildiği hadis? şeklinde tanımlanan mu`allak kavramının; lügavî manası, ıstılâhî çerçevesi, diğer hadis usûlü terimleriyle irtibatı ve hadis ilmine girişi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise mu`allak hadis ile ilgili konuların farklı dönemlerde kaleme alınmış başlıca hadis usûlü kaynaklarında ne şekilde ele alındığı tespit edilmiştir. Ayrıca âlimlerin ta`lîkin meydana gelme biçimleri, ta`lîkte cezm ve temrîz sîgalarının kullanımı, mu`allak hadisin sıhhat değeri gibi tartışmalı meseleler hakkındaki görüşlerine geniş yer verilmiştir. Netice itibariyle, mu`allak kavramının bazı hadis usûlü eserlerinde müstakil bir başlık altında, bazı eserlerde ise farklı bölümlerde ele alındığı; fakat bu kaynaklarda verilen malumâtın daha ziyade Sahîhayn?daki ta`lîkler etrafında şekillendiği ortaya çıkmıştır. Her ne kadar mu`allak hadisin, senedinde inkıtâ` bulunması sebebiyle zayıf sayılması mümkün ise de; bu tür rivâyetlerin, yer aldıkları musanneflere göre farklı kategorilerde değerlendirildikleri anlaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Hadis Usûlü, Mu„allak Hadis, Ta„lîk.