Hadisler bağlamında İslâm toplumunda yaşlılık ve yaşlılar

İnsan çocukluk ve gençlik dönemlerinden sonra yaşlılığa adım atmaktadır. Yaşlılık fiziksel, ruhsal ve sosyal açılardan çeşitli sıkıntılar yaşanılan bir dönemdir, yaşlılar da bu dönemin temsilcileridir. Zamanla, kitle iletişim araçlarının ve küreselleşmenin etkisiyle toplumların kültüründe var olan yaşlılık algısı ve yaşlılara karşı olan tutum ve davranışlar değişime uğramıştır. Doğal bir süreç olan yaşlılık günümüzde kabul edilmemesi gereken bir dönem olarak görülmekte, gençleri güçlü ve üretici, yaşlıları âciz ve tüketici olarak algılayan ideolojiler yaşlıları toplum için bir yük olarak manipüle etmeye çalışmaktadır. Sözlü ya da fiili şiddete, ihmale veya istismara maruz kalan yaşlılar savaşlarda her türlü işkence ve zulme uğramaktadır. Yaşlılar tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını sürecinde sağlık, eğitim ve sosyal haklardan mahrum edilmiş hatta ölüme terk edilmiştir. Bütün bu yaşananlar İslâm dininin yaşlılık olgusuna yaklaşımının, yaşlıya verdiği değerin, yaşlı haklarının ve toplumun yaşlıya karşı olan sorumluluklarının bilinmesinin gerekliliğini ortaya koymuş ve "Hadisler Bağlamında İslâm Toplumunda Yaşlılık ve Yaşlılar" isimli tezin hazırlanmasına neden olmuştur. Bu tez girişle beraber dört bölümden ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın amacı, önemi, metodu ve kaynakları tanıtılmıştır. İkinci bölümde yaş, yaşlı ve yaşlılık kavramları açıklanmış, yaşlılığın bilimde ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile Birleşmiş Milletler'de (BM) yapılan tanımları izah edilmiştir. Üçüncü bölümde sünnette yaşlılığın genel özelliklerinden, Yüce Allah'ın yaşlıya verdiği maddi ve manevi ikramlardan ve yaşlıların zorlandıkları ibadetlerde faydalanacağı kolaylıklardan bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde yaşlıların önemi ve sosyal hayatta öncelikleri, onlara karşı takınılacak tutum ve davranışlar ile Müslüman olmayan yaşlıların hakları işlenmiştir. İslâm dininde yaşlılık hürmet görülen bir dönemdir. Yaşlılar toplum tarafından korunup gözetilecektir, sosyal hayatta bazı öncelikleri ve zorlandıkları ibadetlerde ayrıcalıkları vardır. Yüce Allah'a itaatkar olan yaşlılar ve yaşlılarını koruyup gözeten toplumlar maddi ve manevi ikramlara mazhar olmaktadır. Anahtar kalimeler: Hadis, Yaşlı, Yaşlılık, Yaşlı Hakları, Yaşlıya Hürmet