Hadislerin şiddet kültürünü önleyici etkisi

YÜKSEK LİSANS TEZİ HADİSLERİN ŞİDDET KÜLTÜRÜNÜ ÖNLEYİCİ ETKİSİ GÜZİDE ER DALGIN SİNOP ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI DANIŞMAN: DR. ÖĞRETİM ÜYESİ HAYDAR GÜNGÖR Şiddet, kişilere ve nesnelere yönelik düşmanlık ve öfke duygusunun, yoğun ve yıkıcı bir şekilde ortaya çıkmasıdır. Farklı çeşitleriyle insanı rahatsız eden bu durum bireyler arasında kalırsa şiddet, toplumsal boyut kazanırsa terör olarak anılmaktadır. İslam birey ve toplum huzurunu hedefleyen ve bunu temin için kurallar ve yasaklar koyan son ilahi dindir. Bu bağlamda Kur'an'da şiddetin önlenmesine dair; insan hayatının dokunulmazlığı esas alınmış; fitne, zulüm, haddi aşma, öfke, intikam gibi duygular birer şiddet kaynağı görülerek yasaklanmıştır. Ayrıca her türlü onur kırıcı ve baskıcı eylemler birer psikolojik şiddet görülmüştür. Bununla birlikte Kur'an ayetleri adaleti, ölçülü olmayı, barış ve uzlaşmacı tavır takınmayı önermiş ve müntesiplerine merhamet ve şefkat temelli insani ilişkiler tavsiye etmiştir. Hz. Peygamber de hadislerinde benzer şekilde; kimseye zulüm yapılmamasını, öfkenin kontrol edilmesini, af, sabır, yumuşak huylu ve merhametli olunmasını; kardeşlik, adalet ve güzel ahlak temelli insani ilişkilerde bulunmayı tavsiye etmiş, böyle bir toplum oluşturmaya çalışmıştır. Ayrıca hadislerde; insanın kendisinden başlamak suretiyle başka insanlara, hayvanlara, çevreye varıncaya kadar hiçbir canlıya zarar vermemesi, şiddet uygulamaması istenmiştir. Bu maksatla Müslümanlar için şiddeti önlemeye dönük ilkeler konmuştur. Bunlarla birlikte hadislerde savaş esnasında bile düşman unsurlarla iletişimde şiddetten uzak durulması, her ortamda barış ve sulhun tercih edilmesi önerilmiştir. İslam'ın, haksızlığa uğranılması ya da saldırıya maruz kalınması halinde, düşmana silahla karşılık verilmesini emretmesi, İslam'ın şiddeti önlemeye yönelik emir ve talimatlarıyla çelişmemektedir. Zira İslam'daki cihad anlayışı daha büyük bir terörü önleyebilmek, toplumsal huzuru sağlayabilmek maksadıyla şiddeti yok etme, temel hak ve özgürlükleri savunma yöntemidir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak ayet ve hadislerin toplumda şiddet kültürünün oluşmasını ve yayılmasını önleyici etkisi araştırılmış, söz konusu ayet ve hadislerden birey ve toplum hayatında şiddeti önlemeye dönük evrensel ilkeler tespit edilmeye çalışılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Hadis, Şiddet, Savaş, Barış ARALIK 2025, 95 SAYFA Daha sonra doldurulacak